Duygularn,dncelerin, tutumlarn, tavrlarn, haber ve mesajlarn bir kii, bir grup ya da bir kurum tarafından bir kii, bir grup ya da bir kuruma karlkl olarak iletilmesidir.
Bir baka iletiim tanm da u ekildedir : Bireyleri etkilemek yada saptanm bir amac gerekletirmek için bilgi salamak ve bu bilgilerin, duygularn; ihtiyaçlarn, niyetlerin, dncelerin... vb. yaz, iaret, konuma,hatta mimik ve hareket aracl ile sesli yada sessiz olarak aktarld bir süretir.
KAYNAK : Bakas ile paylalacak bir fikre sahip olan kimse
MESAJ : Bir iletiim sürecinde iletiime esas olan haber ya da bilgi
KANAL : Mesajn alcya iletilmesini salayan ara ve yntem.
ALICI : Kaynaktan gelen mesajn iletici ara ve yöntemleri takip ederek ulat kiidir.
DNT : Kaynaktan gelen mesaja alcnn gsterdii tepkinin tekrar kaynaa ulamas sürecidir. Eer dnt salanamyorsa iletiim tek ynldr.
letiim balantsn oluturabilmek kazanlm bir davran ve beceri rndr. Aynı şekilde , bir araya gelip de, zaman içinde tozu dumana katarak birbirleriyle fkeli bir mcadeleye girebilmek de kazanlm bir davran ve becerinin rndr.
Bu anlamda kiiler ya iletiimi yada iletiimsizlii becerirler. Bu beceriyi anlayp, nasl olutuunu grebilirsek, iletiim olarak tanmladmz o son derece temel süreci kavram oluruz.
ncelikle, "letiimin Dnsel Altyapsn" inceleyelim.

LETMN DNSEL ALT YAPISI
Sağlıklı bir iletiimin oluabilmesi, iletiime ilişkin "gereki" dnce alkanlklar geliştirmeye baldr.ncelikle burada sz edilen"Gerekilik" kavramndan neyin kastedildii zerinde durmakta yarar vardr.evre ile ilişkilerimizde, en somut anlamda balantlarmz, duyularmz aracl ile yaparz .
evreyi, ilk elde dokunarak, grerek, koklayarak ve tadarak alglarz. Bu ilk alg temaslarndan alnan veriler beynimize iletilir ve daha nceki yaantlarla kyaslanarak bir anlama oturtulur.
Bu aamadaki süre son derece nemlidir; nk, zihin gzmzn resim dili, yani hayl gcmz bu aamada devreye girer. Hayl gcmzn de duyular vardr. Orada da, evreyle ilgili canlandrdmz resimlerde koklar, dokunur, grr, tadar ve iitiriz.
te "gerekiliçin" tanm buradadr :
D evrenin, hayal gcmzde alglanyla, gerekte, duyularmzla alglan birbirine ne kadar benzer yada rtk ise, o oranda gereki değerlendirme yaplabilecektir.
letiimle ilgili davranlarmz 4 balk altnda inceleyebiliriz.
Bunlar ;
Dndmz Gibi Davranrz
A Farkllklar
htimalli Dnme
"Yapan" deil, "Yaplan" Değerlendirme
imdi, srasyla bu davranlar inceleyelim.

1- Dndmz Gibi Davranrz
Sağlıklı iletiimde bulunabilmek için kiilerin davran ve duygusal tepkilerinin, dnceleri, inan biimleri, olaylarla ilgili geliştirmi olduklar bak alarının rnleri olduğu dnce biimini kabullenmi olmak nemli bir n arttr.
Byle bir kabullenmeye yanalmad taktirde, karmzdaki kiçinin davran ve duygularn deitirme gcn kendimizde grecek ve benzer olarak, kendi duygu ve davranlarmzdaki deiimi de karmzdaki kiçinin bize gnderdii mesajlarda arayacaz.
Kendi duygularının nedenlerini, kendi ilerinde deil de, karsndaki kiçinin yaptklarnda arayan iki insann zaten iletiim sürecini balatp yrtebilmeleri mmkn olmayacaktr. Olsa olsa, birbirlerini karlkl etkilemeye alabileceklerdir (etkileim).
Kii A : Geen gn beni grp selam vermedin. Beni ok krdn. Senin için bu kadar nemsiz olduumu bilmiyordum.
Kii B : ok zr dilerim. Bilerek olmad valla. Seni krmak ister miyim ? Sen tabi ki beni için ok nemlisin.
Kii A : Beni rahatlattn.
Yukardaki konuma, iletiim deil, etkileim rneidir. A, B'yi, krgünlük duygusundan sorumlu tutmaktadr. Oysa, aktr ki, A, B'nin ona bir gn selam vermeyiçine "kendisini nemsemedii" anlamn yaktrarak, krgünlük duygusunu kendi kafasnda retmitir. Hal byle iken B'yi duygusundan sorumlu tutmakta ve B'de bunu kabullenmektedir. Yani, o da kendisinde A'y krma gcn grmektedir.yle grd için de, A'y rahatlatmak için, onun kendisi için ok nemli biri olduunu syler.
Bu iki kii ak iletiimde bulunduklarn sanabilirler. Ancak, yanlrlar. Evet, konumulardr. Ancak konumalarının ortaya kard temel olgu, birbirlerinin davranlarn etkilediklerine inanyor olmalardr. Her biri, kendi duygusunun seyrinin, karsndakinin davranlarna artlanm olduuna inanmtr.
Bu inantaki insanlar, iletiim yerine, her zaman etkileim süreciyle snrl kalrlar.

2- A Farkllklar
Gereki iletiimde, bir olayn tmnn anlalmas için, o olayla ilgili olan tm alarn anlalmasnn nemine inanlr. Her hangi bir ann "mutlak doru" olamayaca, sadece ve sadece "greceli bir doru olduğu " var saylr. Bu varsaym temelde, insanlar aras ilişkiler dnyasnn tartma gtrmez tek "mutlak dorunun" snrsz farkllklardan olutuu inanna dayanr.
Bu nedenle, gereki iletiimi benimsemi bir kiçinin amac, kendi greceli dorusunu veya farklln evresindekilere zorlamak deil, farkllklar arasında aynlklar yakalamaktır.
letiim becerisi, olaylara farkl alardan bakabilme esnekliçini gerektirir. Tek aya bal kalma, iletiim becerisini, iletiimsizlik becerisine dntrr.
Alglanan bir olayn anlam, olayn kendisinden ok, ona baklan ann bir ilevidir. rnein, temmuz scanda tatile kan bir aile için yamur, tatil gnlerinden alan bir hrsz olarak yorumlanabilecek iken, ekini su bekleyen ifti için bir kurtarc, olarak deerlendirilecektir.
letiim becerisi, kiiden, kar karya kald olayla ilgili, olas bak alarn ve tanmlamalar araştırmay, soruturmay ve btnletirmeyi ierir.
Bu beceriyi kazanm birisi, kendisine yneltilen bir uyar, eletiri veya ikayet karsnda, tek a yerine, bir ok adan anlam verme yeteneine sahip olabilecektir. rnein ona göre , eletirel bir davrann anlam;
sulama, veya
bakaldr, veya
hakl kma, veya
yardmc olma, veya
ilişkiyi geliştirme vb. niyetleri yanstyor olarak grlebilecektir.

3- Gemi, Gereklemi htimaller, "imdi" ve Gelecek, Gerekleecek ihtimallerdir.
htimalli düşünme alkanl, durumlar aras, insanlar aras, dnceler aras farkllklar ve henz yaanmam gelecein belirsizlii ile sağlıklı, verimli ve gereki bir şekilde baedebilmek için iletiim becerisinde nemli bir yer tutan, bir baka dnce biimidir.
Her eyin belirgin olduğu durumlarda, karar vermek, plan yapmak, zaman denetlemek ve zm geliştirmek son derece kolaydr. Gelecek zamana yolculuk veya insanlar aras ilişkiler dnyasna hakim olan renklilik ve farkllk ile baetme, sisli bir yolda yrmeye ok benzer. Bir yolcu otobsnn sise girdiçini dnelim,bu durumda kiiler eitli tepkiler verir. Kimisi dua etmeye başlar. Kimisi, gzlerini kapatr. Kimisi, yola ve srcye daha dikkatli bakmaya başlar.Burada, grlebilir alan ve grnmezlik snr herkes için ayndr. Herkes için ayn olmayan, sisli yolda ilerlemeyle ilgili geliştirilen tarzdr. Gelitirilen tarzdan bahsedilebilir.
Birinci tarzda, gzler hemen ayak ularndaki belirginlie dikilebilir. Bu yapıldında, grlebilir alann en net bölümü dikkate alnp, diğer grnebilir alanlarn dikkate alnmamas sz konusudur. Tabir yerindeyse burnunun ucundan baka bir yeri grmedii için, olas riskleri kestiremeyecektir.
kinci tarz, birincisinin tam tersidir. Bu tarzda kii gzn grnmezlik izgisinin tesine diker ve orada neler olduunu semeye, anlamaya alr. te bu noktada zihin gz devreye girer. ki gzn gremediklerini canlandrmaya başlar. Bu bamsz ayrcal ile rahatlkla "kendi kendine gelin, gvey" olabilir. Bu tarzn temel sorunu, zihin gznde oluan resimlerin, bir senaryo (bir varsaym) olmalarna ramen, gerekte karlalacak gerekler olarak kabul edilmesidir.Bir diğer sorunda, grlebilir alan ierisindeki risklerde gz ard edilecektir.
Daha gereki bir nc tarz ise yle tanmlanabilir. Burnumuzun ucuyla grnmezlik izgisi arasındaki alann grlmesi. Bu tarzda ilerleyite, dikkat grlebilir alanda gezinecei için, olas riskler, engeller ve sorunlar seilebilecek, uygun tedbirler alnabilecektir. letiim becerisinin temelini oluturan bu nc tarzda vurgulanan, grnmeyenle deil, grnebilenle ilgilenmenin nemidir.
Grnenle deil de, grnmeyen ihtimallerle veya belirsizliklerle ilgilenmek, iletiim sürecini tkayan, sorunlatran ve iletiimsizlik becerisi olarak tanmladmz sürecin olumasna zemin hazırlayan belirli baz dnce biimlerini gndeme getirir. Dnce tarzlarnda, eitli alardan bakmay ve ok ihtimalli dnmeyi benimseyememi kiilerde dikkati en ok eken özellik, ihtimal kavram ve gereini yok saymalardr.
Bu dnce biimleri ;
1. "- Meli / Mal Terr"
2. " Doruluk Abidelii"
3. " Kutuplam Dnme"
imdi, bu dnce tarzlarn gzden geirelim:

-MEL ve -MALI TERR
İnsann yaamas için oksijen teneffs etmesi gerekir.
Yer krenin herhangi bir noktasndan hareket eden birisinin, hi sapmadan douya gitmesi halinde ayn noktaya dnmesi gerekir.
lm birinin kalbinin almamas gerekir. rnekler arttrlabilir. Bu ifadelerin her biri bir yasa tanmüdür. htimallerden arnm yasalardr. Yani, (A) olmas için, (B) Olmaldr. Bir baka seenek yoktur. Gerek anlamda seenei olmayp da, bir mecburiyet olarak hayatmzda var olan olaylar olduka snrl olmalarna ramen, olaylarn ouna, seeneksiz mecburiyetlermi gzyle ve diliyle yaklamak bir ok probleme sebep olur.
Bir u örnek alalm. Ayakkab giymek bir zorunluluk mudur? Cevabnz evetse, ou kiçinin yanlgsna sizde dm olursunuz. Bu bir tercihtir, dilersek ayakkab giymemeyi de tercih edebiliriz. Ayakkab diye bir kavramn bile olmad bir kabile toplumunda da oksijen bir mecburiyettir.
Grnen odur ki, insan ilişkilerimizde, temelde tercih olan davran seeneklerini veya eilimlerini dncelerimizde rahatlkla "yasalatrabilmekteyiz."
Bir kurumda ynetici olarak alan birisi, artk neredeyse sürekli yaad fkenin biriktirdii gerginlikle psikolojik danışmana bavurmu. Neden uzmana bu kadar ge bavurduu sorulduunda, cevabnn, "Sorunlar benim tek bama halletmem gerekirdi." olmas dikkat ekmi. Görüşmenin hemen banda, belirli bir sorunun tek bana veya bir uzmanla birlikte çözme seenekleri veya tercihlerinin, bu yneticinin kafasnda "kendisinin zmesi gerektii " yasasna dnt grlm. Görüşmenin daha sonraki bölümülerinde, bu kiçinin fkesinin temelinde, i yerinde birlikte alt kiilerin uymalarn art kotuu olduka uzun " yasalatrlm" tercihler listesine sahip olduğu tespit edilmi.
Yasalatrd baz tercihlere göre , elemanlar ilerini sevmeliydi;
lzumsuz konumamalyd (neyin lzumlu, neyin lzumsuz olduğu ona göre belirlenmiti) ; raporlar hatasz hazırlanmalyd; toplantlarda aptalca önerilerde bulunulmamalyd;
eleman, kurumun amalarn kendi amalarym gibi benimsemeliydi; sorumluluk hissetmeliydi; itiraz etmemeliydi;
prz karmamalyd; ukalalk etmemeliydi; -meliydi, -malyd, -meliydi, -malyd.......
yle belli idi ki, bu ynetici kendi kafasnda, dnyasnn nasl olmas gerektiiyle ilgili bir tablo izmiti. ortamnda bir elemann kendisininkinden farkl olan tercihini, kendine göre , zel anayasasnn bilmem kanc maddesinin ihlali olarak gryordu. Her ihlal ona göre yaplmamas ve cezalandrlmas gereken bir su ve yanlt...
Bu rnekteki ynetici, daha nce szn ettiimiz gibi, iki gzyle rengarenk grd, farkllklarn ve seeneklerin temel bir olgu olduğu , insanlar aras ilişkiler dnyasn kafasnda, zihin gznde, tek renkli gryor ve evresindeki kiilerin bu tek renge uygun davranmalarn salama gibi imkansz bir ama gdyordu.

DORULUK ABDEL
ki gzn alglad rengarenk dnyann ar bir ihlali olan -meli/-mal' l düşünme biiminin bir alt trdr. Doruluk abideliçinde,
iki gzn grd rengarenklik, zihin gznde de, o haliyle resmedilebilir. Ancak, kiçinin aslnda tercihi olan bir ka renk "doru " olarak ilan edilir. Bu dncenin mantna göre bu renklerin dnda kalan her renk yanltr. "Doruluk abideliçine" kendini adam iki insann, iletiim niyetiyle giritikleri ilişkinin, dorularn ve yanllarn mcadelesine dnm bir iletiimsizlik becerisi sergileyeceklerini dnmek zor olmayacaktr. ou bozulan ve biten insan ilişkisinin temelinde ite bu beceri yatar.
Yani kiilerin karlkl olarak, aslnda kiisel bir tercih olmaktan teye gitmeyen isteklerini, bir doruymuasna srarl savunuculuunu yaparak farkllklara kendilerini kapatm olmalar, ilişkilerin kuruyup yok olmalarna neden olan en nemli gerekedir.

KUTUPLAMI DNME
Bu dnce tarz, dilimizde, "olaylara siyah-beyaz bakma" olarak zaten yer etmitir. Daha nceki tariflere göre tanmlarsak, iki gzmzn insanlar aras ilişkilerde alglad rengarenkliçin zihin gznde siyah-beyaz dndaki tm renklerden arndrlmasdr. Dolaysyla, olaylarla ilgili değerlendirmeler, "ya hep, ya hi" veya "ya byledir ya yle" gibi kutuplar aras bir düşünme tarzna mahkm edilmitir.
"Bu i ya byle yaplr, ya da hi yaplmaz",
"Bu konuda ya beni desteklersin, ya da kar tarafa geersin ",
"Bu için ortas yoktur",
"Hata yaptn an gzmden dersin",
tr ifadeler, kutuplam düşünme tarznn insanlararas farkllklarn hkim olduğu bir dnyaya yaklamdaki acmaszl ve gerekilikten uzaklaml aka sergilemektedir. Farkllklar dnyasnda, kutuplar arasında yaplan bylesi kat ve dar al bir yolculuun her hangi bir ilişkide yarataca srtmeleri ve atmalar dnmek her halde zor deildir. İnsann ftratnda olan gdlerin banda, hayata belirginlik kazandrma abas gelir.
Neyi ne zaman yapmal veya yapmamalyz ?
Kim bizi seviyor, kim sevmiyor ?
Kim bize benzer veya benzemez ?
Kime gvenmeli, kime gvenmemeli?
öğretmen benim hakkmda ne dnyor ?
Bu liste alabildiçine uzayabilir. Her bir soru, hayatmzda belirginlik araylarmzn bir ifadesidir. Kukusuz hayat, belirsizlikler ve ihtimaller karsnda, belirli seenekler karsnda kararlar vererek ilerleme becerisidir. Ancak bazlarmz, bu beceriyi sisin grnmeyen yerlerinde de kullanmaya kadar gtrerek, hayat, sadece hayalimizde resmedildii haliyle yaama eilimi gsteriyoruz. Temeli varsayma dayal bir dnce tarz, maalesef, zaman içinde bazlarmza " gerekte var olan dorularm" gibi gelebilmektedir.
rnein i veriminin (baarnn) dk olduğu bir ortamda sadece olas seeneklerden bir tanesi olan, "Öğrencilerin derse almad, bu yzden krk not almalar gerektii", kafamzda net bir doru olmu ise bunun dndaki seeneklere kapanacaz.
nk herhangi baka bir seenein, byle bir sorun karsnda belirsizlik yaratabileceinden korkmaya balayacaz. Belirsizlikle urama yerine, dnyay, kafamzdaki varsaymsal belirginlii koruma adna (Öğrenci krk not almsa, Öğrenci dersine almamtr.) kendi eksenimiz etrafnda dnmeye zorlayacaz
te -meli'li, doruluk abidelii ve kutuplam dnce tarzlar, belirsizlik karsnda duyusal doal veya igdsel bir rahatszl, abartarak tahamml zor bir dzeye kardktan sonra, sadece kendi kafamzda ve hayalimizde saladmz yapay bir belirginlikle giderme alkanlnn en somut belirtileridir.

4- "Yapan " Deil, "Yaplan" Değerlendirme
Gereki iletiim becerisinin temelinde yatan nemli bir baka dnce biimi, iletiim sürecinde değerlendirme ve kyaslamann ilgi oda, bireyin "tm varoluuna veya kiiliçine" deil, bu varoluun kesitlerine, yani özelliklerine, becerilerine ve davranlarna ynlendirir.
Balktada zetlendii gibi, bireyin kiilii deil, ortaya koyduu " performans veya davrann " deerlendirilmesi asl odak noktasn oluturur.
örnek olarak, bir Öğrenci verilen devlerden 5'inde baarl, 5'inde baarsz. Bu Öğrenci baarl bir Öğrenci mi? baarsz bir Öğrenci mi?
Burada Öğrenciyi deil de yapt ii deerlendirirsek, bu sorun ortadan kalkar.
Cevabmz u olur/olmaldr:-Öğrencinin yapt 5 i baarl, 5 i ise baarsz.

LETM, EMPAT ve HYERAR

Birey, insanlk yolculuuna toplumu oluturan kurumlarn en k ve en nemlisi olan ailede başlar. Anne, baba ve çocuktan oluan ilk hiyerarik yaplanma ierisinde yerini ald da sylenebilir. Bireye, yolculuu için gerekli olan bilgi, beceri ve tutumlar ncelikle aile kurumu ierisinde kazandrlmaya allr. Kazandrlan davran deiikliklerinin en nemlileri arasında, diğer bireylerle yolculuk srasnda nasl bir iletiim kuracann retilmesi saylabilir.
"lk alama" ocuun, anne ve babasyla kurmaya alt ilk iletiim denemesi olarak kabul edilebilir. Alamann nedenlerini zemeyen anne ve baba, ocuuyla ilk iletiim atmasn ve mutsuzluunu yaamaya başlar. nk toplumsal ve bireyler aras ilişkilerde mutluluun yakalanmas, paylalmas ve anlalmasnn nemli olduğu herkes tarafından kabul edilmektedir. atmalardan
kurtulmann ve mutluluu yakalamann, etkin iletiimle mmkn olaca gr gnmzde artarak deer kazanmaktadr. Mutluluk gerekten nemli midir? nemliyse bireylerin performansn ne kadar etkiler? sorular birey, aile ve kurumlar asndan yeni iddia ve yaklamlar gndeme getirmektedir.
Bireyin yaamnda mutluluk nemli bir yer tutmakta ve yaamn etkilemektedir. Hem ortak deneyimler hem de psikolojik araştırmalar kiisel ilişkilerin nemli bir mutluluk kayna olduunu gstermitir. Tatminkar ve etkin iletiim yaayan insanlar, bunu yaamayanlara oranla daha mutlu ve sağlıklıdrlar. Mutluluu yakalam kurumlarda ise verimliliçin artt ve bireylerin kendilerini kurumlarının bir paras olarak grdkleri sylenebilir.
"Bilgi Öğretim ve aknn hem bireyler aras hem de kurumlar aras ilişkileri belirledii, bilginin ktlesel dzeyde retilip, tketildii" bilgi toplumlarnda, ilişkilere bilgi ve etkin iletiimin kaynaklk ettii gzlenmektedir. Kurum ii bireyler aras ilişkilerde, alanlarn mutluluu ve bu mutluluun rne (mal-hizmet) tercih edilmemesi, toplam kalite ynetiminin de temel deerlerindendir.
Gnmzde hzl bir deiim yaanmaktadr. Bireylerin mutluluu ve kurumlarn baars kendilerini bu deiime adapte etmeleriyle doru orantl olarak grlmektedir. nk deiim zaten hzl veya yava devam ediyor ve insanlarn ilerini en iyi yapma araylar (toplam kalite) da bu balamda sryor. Hem deiim hem de ii en iyi yapma araylar kurumlar yenilemeye tamaktadr.
Kalitenin gnmzde giderek deer kazanmas ise kurumlar toplam kalite standartlarn araştırmaya ve uygulamaya yneltmektedir. Bireyler ve kurumlar yenileme (toplam kalite) araylarnda "Eylem elikisine" yakalanabilmektedirler. Eylem elikisi, yaptnz daha iyi yapmak için daha ok almann baar getirmeyecei gereidir. Eylem elikisini etkin iletiimle ortadan kaldrarak olumlu sonulara ulamak mmkn grlmektedir.

- LETM NEDR VE NASIL GEREKLER ?
Toplum ve kurumlar oluturan bireylerin birbirlerini etkileme almalar, bireylerin mutluluuna ve verimliliçine atlan admlardr. Etkileme faaliyetlerini "bireyler aras ilişkiler" olarak adlandrabiliriz.Bireyler aras ilişkiler balamnda iletiimi ksaca aklamak gerekirse; "letiim, bilgi retme, aktarma ve anlamlandrma süreci" dir. Genel anlamda ise; "Nitelikleri ne olursa olsun, iki sistem arasındaki bilgi al veriçini iletiim" olarak kabul edebiliriz.
letiim, i ve sosyal ilişkilerde baarya kaynaklk eder. Fikir ve deneyimlerimizi paylamak, ilgilendiimiz alanlar geliştirmek ve
insanlara isteklerimizi aklamak için iletiim beceri ve stratejilerine gereksinim duyarz. Duygu ve igdlerimizi aklamak için dil ve vcut diline dayal iletiim yöntemleri geliştirmemiz gerekir. Etkin bir iletiim kurulabilirse, bireyler hayatlarn olduğu gibi yaamak yerine, kendi dnyalarn ekillendirebilirler.

1) letiim Nasl Gerekleir?
Yukardaki tanmlar irdelendiçinde iletiimi oluturan drt temel kavramdan bahsedilebilir. Bu kavramlar srasyla; birim (kaynak-hedef), birbiriyle balantl olma, mesaj (bilgi) ve al-veritir. Yaşammzda kurduumuz iletiimlerden birini rnekleyecek olursak:Ast ar rahatszlk geiren eini hastaneye gtrmek için stnden izin isteyecektir. Kapy alar, selamn vererek ieriye girer ve "Yarn sabah eimi doktora gtreceim!." der. st izin yerine yarg ieren bu istemi "Zaten sen izini almsn. Niye soruyorsun ki?" der ve reddeder.
Yukardaki rneimizde, "kapsam atmas" yaanm ve ast-st arasında bireylerin istedii verimlilikte bir iletiim kurulamamtr. Bu örnek model haline getirildiçinde; ast ile st arasındaki konumada; ast kaynak birimi, st ise hedef birimi oluturur. ki birim arasındaki mesajlarn (izin istemi) gidip gelebilecei bir kanal (al-veri) vardr. Btn bunlarn bulunduu iletiim ortam da btn kavramlara tek tek tesir eder. Kurulan iletiimi etkileyen faktrler; "z-imaj, ifade netlii, dinleme becerisi, duygularn ynetimi, öğrenme ve kendini ifade etme" olarak sralanabilir.

2) letiimde Anlayabilmek
"Bilmek, anlamak ve yaamak." eğitimcilerin bireylerde gerekletirmek istedikleri davran deiikliklerinin basamaklarn oluturmaktadr. stenilen davran deiikliçine ulamak her basaman kendi ierisindeki gereklerini de yerine getirmekle salanabilir. Bireyin anlamlandramad bilgileri yaantsnda da uygulamas mmkn grlmemektedir. letiim sürecinin dinlemeyi izleyen aamas, esasen anlamay hedefler. Gelen iletiyi (mesaj) anlayabilmek, en genel anlamyla, konuyu "kar adan" grebilmek demektir. Anlayabilmek, bir olayla ilgili yrtlen farkl dncelerin her birinin oturduklar mantklarn kendi ilerinde tutarl olduklar varsaymn temel alr. Buna göre , dnceler arasında "doru-yanl" veya "hakl-haksz" gibi ayrmlar anlamszdr. Anlamann temelinde yatan bu varsaymn anlaml grd tek ey dncelerin birbirlerinden olan farkllklardr. Her dnce, bir btn bir kenarndan yakalam, o kesiti anlam ve anladn da tutarl bir mantk silsilesi ile kendi içinde "dorulatrm" bir adr, bir penceredir. letiimde, btn anlamak, ona bakan alar anlamay gerektirir.
rneimizde ast kendi alt kltrnden kaynaklanan bir sylem hatas yapmtr. Aslnda ast "Sayn stm eim kendi bana hastaneye gidemeyecek şekilde rahatsz, yarnki ilerimi arkadalarmn da yardmyla yaptm ve bekleyen herhangi bir iim yok. Hastane ilemlerinde eime refakat edebilmek için izin istiyorum." demek istemitir. st sylem hatasndan kaynaklanan bilgiyi, eğitimci ynn de kullanarak "st izin vermeye mecbur brakacak bir tarzda izin istememelisin. yle, yle (yukarda akland gibi) izin istemeliydin." demeli; kendisini anladn, einin tedavisi için neler yapabileceini sormal ve gemi olsun temennisiyle izin vermelidir. Bylece hem astnn hatasn dzeltmi hem de iletiim atmasna girmemi olacaktr.
letiimi anlamlandrmak, iletiim sürecine -alc ya da verici olmas fark etmez- karmzdakinin gzleriyle bakmakla salanabilir.

B- EMPAT
Gerek hayattan uyarlanm bir rnekle empati ve empatik iletiim konularna gemek yararl olabilir. Ast koa koa stnn odasna gelir. Heyecandan ve aceleden kapy almadan odaya girerek isteini anlatmaya başlar. st sert bir ifadeyle; "Niye kapy almadan ieriye giriyorsun? Grmyor musun, telefonla konuuyorum, k ve daha sonra gel" "bir daha geldiçinde de kapy almay ve tekmil vermeyi unutma!" der ve ast odadan karr. Darya karlan ast, stne, le tatilinde voleybol oynarken yere den ve ban taa vurarak baygünlük geiren arkadann durumunu anlatmak istemektedir. Her ne kadar astn yapt kurumsal kurallara uygun deilse de stnden sayg ve anlay grmemesi de o oranda uygun deildir. st astyla kuraca iletiimle hem problemi çözme kavuturmal hem de eiticilik görevini yerine getirmelidir.
Bireyler aras ilişkileri olumlu ya da olumsuz olarak etkileyen etmen zerinde durulabilir. Bunlardan birincisi, bireyin bakalar ile olan iletiiminde SAYGI ilkesine yer vermesi ve onlar kendilerine zg nitelikleri ile kabul edebilmesidir. kincisi, bireyin karsndaki bireyi mmkn olduğu kadar EMPATK bir anlayla dinlemesidir. ncs, ise bireyin ii-d ve z-sz bir olmasn ifade eden BADAIM ilkesidir. "Empati, bir insann, kendisini karsndaki insann yerine koyarak onun duygularn ve dncelerini doru olarak anlamas" eklinde tanmlanabilir.
Carl Rogers'in 70'li yllarda ulat empatik anlay, bugn ounluun zerinde uzlat bir tanma dnmtr. Kat bir nitelik tamayan sz konusu tanm, genel izgileriyle yledir: "Bir kiçinin kendisini karsndaki kiçinin yerine koyarak olaylara onun bak asyla bakmas, o kiçinin duygularn ve dncelerini doru olarak anlamas, hissetmesi ve bu durumun ona iletilmesi sürecine empati" ad verilir.
Empatik bir anlayla dinleme, bireyin kendi objektifliçini yitirmeden, olaylar, karsndaki bireyin içinde bulunduu durumu ve onun gr asn dikkate alarak dinlemesidir. Bu arada onu eletirmek ve yarglamaktan kanlmas nerilir. Bireyleri en ok tedirgin eden eylerden biri bakalar tarafından eletirilmektir. Empatik dinlemede birey karsndakini ne ver, ne yarglar ne de sular ama onu anlamaya alr. Bu anlay insanlarn birbirlerine yaklamasna ve aralarnda geree dayanan sevginin gelişmesine yol aar.

1) Empatik letiimin geleri

Bireyin karsndaki bireyle empatik iletiim kurabilmesi için gerekli olan eleri yle sralayabiliriz:

a) Empati kuracak kii, kendisini karsndakinin yerine koymal, olaylara onun bak asyla bakmaldr. Her insan dnyaya, kendine zg bir bak tarzyla bakar. Eer bir insan anlamak istiyorsak, dnyaya onun bak tarzyla bakmal, olaylar onun gibi alglamaya ve yaamaya almalyz. Empati kurmaya altmz kiçinin rolne ksa bir süre için gemeli "sanki o kiiymiesine" dnmeye ve hissetmeye almal sonra tekrar kendi yerimize gemeliyiz. Yani; ksa bir süre karmzdaki kiçinin yerine gemeliyiz.st aceleyle ieriye giren astyla empatik bir iletiim kursayd, "Astm, bu kadar telaa dren bir olay olmal" diye dnr. Hemen telefonunu kibarca zr dileyerek kapatr ve astna sebebini sorard. Olay dinler, zmler ve sonra "Herhalde ben de herhangi bir arkadam o durumda grseydim ayn tela ve korkuyu yaardm" diye dnrd. st "sanki o kiiymiesine" dnmeden tekrar kendi yerine geer ve astn grmek için yanna arrd.

b) Empati kurmu saylmamz için, karmzdaki kiçinin duygularn ve dncelerini doru olarak anlamamz gerekir. Garip gelebilir, fakat oumuz iletiimin insandan insana bilgi aktarmyla ilgili olduunu genellikle unuturuz. Mesaj alan ve veren bireylerin farkl insanlar olduğu , bu insanlarn farkl ihtiyaçlar, ilgi alanlar, amalar ve hayata farkl bak alarının olduğu unutulmamaldr. Eer st, astnn davranlarn kendisini onun yerine koyarak anlamaya alsayd "Onu ok iyi anlyorum ama bu kadar da tela olmaz ki. Yapt affedilir gibi deil!" diye dnseydi; konuyu yanl anlayacandan empatik iletiim de kurulmam olacaktr.

c) Empati tanmndaki son ge ise, empati kuran kiçinin zihninde oluan empatik anlayn, kardaki kiiye iletilmesi (feed-back) davrandr. Karmzdaki kiçinin duygularn ve dncelerini tam olarak anlasak bile, eer anladmz ona ifade edemiyorsak empati kurma sürecini tamamlam saylmayz.
Birinci genin sonunda doru empatik iletiim kuran stn, görevini yerine getirdikten sonra astn yanna armas gerektiçini belirtmitik. st astnn davranlarn doru olarak anladn ifade ettikten sonra; "Duygularının basks altnda kalrsan hareketlerini kontrol edemezsin, bu da seni yanl davranlara gtrr. Arkadan için duyduun tela gzel, fakat, odaya giriçin ve olay anlatn yanl. Heyecan annda duygularn yle yle (Bireyden bireye deiir.) kontrol etmelisin" diyerek aklamada bulunmas gerekirdi.
Empatik iletiimde hem verici hem de alc empatik davranlar gstermelidir. Dier bir ifadeyle "ki birim (ast-st) arasındaki duygu ve dncelerin doru anlamlandrlmas, hissedilmesi ve iletilmesini empatik iletiim" olarak ifade edebiliriz.

C- HYERAR ve EMPATK LETM
1) Hiyerari
Hasan drt yandadr. ki yandaki kardei Hseyin yaramazlk yapnca bir "aplak" konduruverir ve "Bir daha yaramazlk yapma, byklerine kar saygl ol" diye ekler. Bunu gren babas Hasan'a bir "aplak" kondurur ve "Sen kendinden kkleri dvmeye utanmyor musun?" diye bararak ekler. Hasan "Demek ki ben babamla yatm (!)" diye dnr. O srada kap alar dede ieriye girer ve sevgili torunun aladn ve babas tarafından dvldn renir ve babaya bir "aplak" kondurur ve "Sen kendinden kkleri dvmeye utanmyor musun?" diye bararak ekler. Hasan ve Hseyin aile kurumu ierisinde "Byklerin sylediçini yap, yaptklarn yapma" sylemiyle karlamlardr. Gelecekte byklerinin izinden gitmeleri beklenen Hasan ve Hseyin'in ayn hatay yapmalar beklenir. nk problemin zmnde dvmeme ve etkin iletiim yöntemlerini grmemilerdir. Hasan ve Hseyin "Byk deli, kk deli, beikteki ban sallyor..." ataszn yanl kartmamak için, toplumdaki rolleri ykseldike, kendi rollerinden aa rollerde ve statde olan insanlara kar ayn hiyerarik yntemi kullanacaklardr.
Yukardaki rneimizle aile ii hiyerariyi esprisel bir bakla sunmaya altk. Kurum ii roller, i analizlerine göre planlanmaktadr. Sunulan hizmetin kalitesinin artrlmas ise; kurumda alan her bireyin amalar arasında saylmaktadr. Bireylerin retilen hizmete kolaylkla ulaabilmelerini salamak için ast-st ilişkisine dayal olarak kurumlar yaplanmaktadrlar. "Astlk-stlk ilişkisi" hiyerari olarak tarif edilmektedir. Dier bir ifadeyle hiyerari, kurumun "dikey" olarak yaplanmas olarak adlandrlabilir. Ast-st kavramlar kurumun amalarn yerine getirirken sadece o kurum ii ilişkiler için geerli olan kavramlardr.

Dikey yaplanmada ast-st kavramlar bir silsile zellii gstermektedir. Yani; st olan birey, bir bakasnn ast, ast olan birey, bir bakasnn stdr. Kurum amalarn gerekletirmek için deiik roller belirlenmitir. Kurumun amalar asndan, roller nemli ya da nemsiz olarak ifade edilemez. Her rol nemlidir ve kurum asndan nem tar. Roller "Devlet Memurlar Kanunun"da deiik hizmet snflar olarak belirtilmitir. Kurum ii rollerine göre bireyler, diğer rollerdeki bireylerin ya st ya da ast konumundadr.
Yksek Öğretim Kanununda Öğretim yesi ve görevlisi olarak bir ayrm yaplmaktadr. Ayrca akademik nvanlar; doktor, yardmc doent, doent ve profesr eklinde ast ve st rollere ayrlmtr. Aynı zamanda roller ierisinde kdem esasna göre astlar ve stler de vardr. Bu adan nvanl-nvansz her personel birilerinin ast, birilerinin de st olduunu akllarndan karmamaldr.

2) Hiyerari ve Empati
Ast stnn kapsn alar, selamn verir ve titizlikle hazırlad yazlar imzaya sunar. st yazlar okuyarak imzalarken, ast sayg ifade eden duruuyla ayakta beklemektedir. Telefon alar ve st telefonla konumaya başlar. On dakikalk konumann sonunda yazlar imzalar ve ast selamn vererek odadan kar. Ast ieride kald sürece "stm bir stnn yannda byle bekletilseydi ne yapard?" diye dnr ve rahatszln dolayl yollardan bakalaryla paylar ve stne de hissettirir.
st astyla empatik iletiim kursayd; "Ben stmle grmeye girseydim ve beni yarm saat ayakta bekletseydi ne yapardm?" diye dnr ve telefondaki kiiye "bir saniye" der ve astn "stersen burada oturup bekleyebilirsin, istemezsen darda da bekleyebilirsin, telefon grmem bittiçinde seni arrm" diyerek rahatlattktan sonra telefon grmesine devam ederdi.
Kurum ii almalarmzn gereklerini bir ast olarak yerine getirirken; stlerimizden insan ilişkileri, meslek formasyonu ve ahlaki davranlar olarak kendimize nasl davranlmasn bekliyorsak, diğer kurumsal rollerde görevlerini yerine getiren bireylerin st olduumuz dncesinden uzaklamadan ve "neyi
kendine, uvaldz bakasna batr" esprisiyle astlarmzn da bizim
stlerimizden beklediimiz davranlar bizden beklediklerini dnerek hepsini astlarmzla paylamalyz. Lord Cherstfield'in hayata dair syledii u sz bu konuda ok anlamldr: "Kendine nasl davranlmasn istiyorsan, bakasna le davran."
Lord Cherstfield'in szn Jay Rifenbary tarafından altn kural olarak kabul etmektedir. Empatik iletiim ierin platin kural ise, "Bakalarna kendilerine davranlmasn istedikleri gibi davrann" olarak tanmlamaktadr. st astyla yapt bir syleinin ardndan arkadana, "Meslekte sevgi ve sayg kalmad" der. Arkadann anlaml baklarndan kuvvet alarak "u konumaya, odaya girie bak! Bunlarn hepsi asi" diyerek konumasn tamamladktan sonra, biriken yazlar imzalatmak için stnn yanna gider. Kapy alarak ieriye girer. st bir arkadayla konumaktadr. Konumay keser yazlar imzalar ve ast dar ktktan sonra arkadana "Gryorsun azizim kurumda sevgi sayg kalmad, sorgusuz sualsiz ieriye giriyor" diyerek ban sallar.
Kurum ii almalarmzn gereklerini bir st olarak yerine getirirken; astlarmzdan insan ilişkileri, meslek formasyonu ve ahlaki davranlar olarak kendimize nasl davranlmasn bekliyorsak, diğer kurumsal rollerde görevlerini yerine getiren bireylerin ast olduumuz dncesinden uzaklamadan ve "Ne ekersen onu biersin." esprisiyle stlerimizin de bizim astlarmzdan beklediimiz davranlar bizden beklediklerini dnerek hepsini stlerimize gstermeliyiz.

Astlar stlerin, stler de astlarn yerine kendilerini koyarak aralarndaki mesajlar anlamalar, hissetmeleri ve bu durumu birbirlerine iletmeleri sonucu empatik iletiim kurulmu olacak, bylece alanlarn mutluluu salanm ve bunun doal sonucu verilen rnn (mal-hizmet) kalitesi de artm olacaktr.
Hiyerarik yaplanma ierisinde, ast-st ilişkileri balamnda kurulan empatik iletiim, HYERARK EMPATK LETM eklinde ifade edilebilir.

3) Empati ve Yaşamak
Nasürettin Hoca eeinden der ve acyla kvranr. Bana toplananlar "Hemen bir doktor arn." diye barrken, Hoca "Bana doktor deil, eekten dm birini bulun." diye barr. Hoca bu dncesiyle eekten denin ektii acy, en iyi, eekten denin anlayacan ifade etmektedir. Bireyler mevcut bilgileri ve deneyimleriyle durumu deerlendirerek empatik iletiim kurmakta ve anlamaya almaktır. Olay bireylerce tam olarak anlalmam olabilir ama bireyler tecrbeleriyle dmeden kaynaklanan acy belirli bir oranda anlayabilirler.
Empatik iletiimin elerinde anlamaya almay zenle vurgulamaya altk. Olay yaamak kavram, ne tanmn ne de elerin ierisinde ifade edilmemektedir. nk empatik iletiim, olaylar yaamay deil anlamay tler. Anlamaya alma eğitimle geliştirilebilir.

"Sen" Mesaj Yerine "Ben" Mesaj
"Ben" dili, kiçinin o anda karlat durum veya davran karsnda, kiisel tepkisini duygu ve dncelerle aklayan bir ifade tarzdr. Duygu ve dncelerimizi itenlikle ifade etmemizdir. Bakalaryla ilgili değerlendirme ve yorumlarmz deil, kendi duygu ve yaantlarmz aklarlar. "Ben" mesajn duyan kii, karsndakine ne hissettirdiçini renir ve eer bu olumsuz bir duyguysa, kendi isteiyle davrann deitirir ya da deitirmez. Yani davrannn sorumluluu tmyle kendine aittir. Sulama olmad için "ben" mesaj ile gnderilen iletiler, genellikle gnll bir farkl davranma abasna zemin hazırlayabilir. "Ben" dilinin en nemli yarar ise, karmzdaki kiiye "ben byle hissediyorum ama bu davrann herkese byle hissettirmeyebilir" anlamn ieren bir ileti gnderildiçinden, onun sulanmadan kendini gzden geirmesine olanak tanmasdr. nk kesinlik ieren yarglamalar karsnda özellikle çocuklar, ne yapacaklarn bilemezler.
---"Sen" mesaj yerine...
- Baba: ok kabasn! Her zaman szm kesiyorsun!
---"Ben" mesaj verin...
- Baba: Bir ey sylemeye balayp ta bir trl sonunu getiremediim zaman ok rahatsz oluyorum.
---"Sen" mesaj yerine...
- Anne: Kes unu!! ekitirip durma kolumu!!
---"Ben" mesaj verin...
- Anne: Kolumun ekitirilmesinden holanmyorum.
---"Sen" mesaj yerine...
- Baba: Her akam ayn ey, tutturuyorsun oyun oynayalm diye! Benim yorgun olabileceim hi aklna gelmiyor deil mi? Yaramaz ve mark bir çocuk gibi davranyorsun!
---"Ben" mesaj verin...

- Baba: Bu akam ok yorgun hissediyorum canm. stersen oyun oynamay baka bir akama erteleyelim.
"Sen" mesaj iletiimi engeller. Sen mesaj, sen dilidir ve genellikle kzgünlük ifadesi için kullanlr. Sen mesajlar, bizim hakkmzda bir ileti gndermez, odak hep karmzdaki kiidir. "Ben" mesaj gnderen kii, kendi hakknda yapt değerlendirmeyi karsndaki kiiyle paylamak isteindedir. "Ben" mesajlar karmzdaki kiiyi sulayc ifadelerden arnm ve tmyle kendi duygu ve dncelerimizi ierdiçinden, iletiimin olumlu srmesine yardmc olabilirler. Kzgünlük hissettiimiz durumlarda, bunu "ben" mesaj ile iletmemiz, karmzdakinin savunmaya gemesini, fkeyle karlk vermesini, kendini kstrlm hissetmesini, sulanmasn ve konumaktan kanmasn engelleyebilir. Size szle saldrlmad sürece, rahatszln ve kzgnln dile getiren biriyle anlamak mmkndr. Ne dersiniz?

Aile ve Kiileraras letiim

Aile, içinde insan trnn belli bir biçimde retildii, topluma hazırlanma sürecinin belli bir lde ilk ve etkili bir biçimde cereyan ettii, cinsel ilişkilerin belli bir biçimde düzenlendii eler, çocuklar (ailenin biimine göre baka yaknlar) arasında belli bir lde iten, scak ve gven verici ilişkilerin kurulduu, yine içinde bulunan toplumsal dzene göre ekonomik etkinliklerin az ya da ok yer ald toplumsal bir kurumdur (Ozankaya, 1991, 126).
Simpson, (1987, 53)'e göre ise aile, "kiileraras iletiimde en nemli unsurdur." Ayrca Simpson (1987) bireyin, içinde bulunduu ortamn etkisiyle gelien bir varlk olduunu; dolaysyla bireyin kiileraras iletiim rnts, kiçinin iten gelen uyarlar, duygu ve isteklerle dtan gelen basklar arasında bir denge kurabilmesinin aileden gelen dntlerle bir zemine oturacan ve anlam kazanacan belirtir.

Aile kurumu ocuun gelişimi , sağlıklı bir insan olabilmesi için duygusal gereksinimlerin karland yerdir. ocuun geliiminin, byk lde çocukluu boyunca gvenebilecei ve kendine destek olabilecei bir bakcnn varlna dayand kabul edilmektedir. Dnyaya yeni gelen bebein yaamnn ilk aylarndan balayarak anne-babann scakl, ses tonu ve yine anne-babann beden titreimlerine kar duyarl olduğu ve anne-baba sevgisinin bebee verilen st kadar gerekli olduğu bilimsel olarak dorulanmtr. Bu duygusal ban eitli nedenlerle kurulamamas ve diğer baz unsurlarn yoksunluu durumunda bebein yetikin yaamnda pek ok iletiim sorunlarının ortaya kmasna neden olmaktadr. Aile içinde, ailenin sosyo-ekonomik durumu, cinsellikle ilgili bak as ve ilk çocuk, son çocuk, ortanca çocuk veya tek çocuk olmas gibi etkenler nedeniyle ocua kar farkl yaklamlar gsterilmesi ocuun iletiimde nemli bir unsur saylan dil geliiminden bakalaryla duygusal ilişki kurmaya dein pek ok eyi etkilemektedir. Saylan nedenlerin tmyle olumsuz olmas (sosyo-ekonomik dzeyin dkl, cinsiyet ayrmcl ve doum srasna göre ocua farkl yaklamlar sergileme) durumunda çocuk ileriki yaamna doru apatik, huzursuz, kolay iletiime geemeyen, saldrgan, uzun süreli arkadalk kuramayan bir süre izlemeye balamaktadr (Fenson, 1994, 55).

Simpson (1987, 53) anne-babalarn benlik kavramnn yeterlilii onlarn çocuklaryla ilişki kurma ekillerini etkilediçini belirtir. Ancak benlik kavram anne-babann içinde bulunduu sosyo-ekonomik dzeyle yakndan ilgili olduunu; sosyo-ekonomik dzeyin ailede uyarclarn azln ya da okluunu ve uyanclarn olumlu-olumsuz olmasn byk oranda belirleyen bir g olarak karmza ktnn altn izer. Ayrca Simpson, sosyo-ekonomik dzey ile birlikte ailenin çocuklara kz ya da erkek olmalarna ve doumdaki sraya göre farkl yaklap yaklamamas gibi deikenlerin de ayn koutlukta ocuu etkilediçini belirtir.
Moreno (Akt. Leutz, 1987, 15)'ya göre insan, "doutan getirdii durulg (potansiyel) bakmndan bir `homo-interagens', yani karlkl bir etkileim içine girme gc tayan bir varlktr. İnsann doutan getirdii bu durulg ile mutlu ve verimli ya da mutsuz, hasta bir insan olarak yaamn srdrmesi onun kiileraras ilişkilerinde iletiimi ne denli rendiçine ve etkili kullanmasna baldr. Bireyin kendi i dnyasnda ve kiileraras ilişkilerinde baarl olabilmesi, bu konuda bilgi ve becerilerin aile içinde renilmesi-öğretilmesi ile olanakl grnmektedir. Bu yzden aile, çocuk için yaamsal bir neme sahiptir.
Sosyal öğrenme kuramna göre (Ewen,1980, 34), "insanlar i kuvvetlerden daha ok kiisel ve evresel etmenlerin karlkl olarak birbirlerini etkilemeleriyle oluurlar." Buna göre ailenin, birey için çocukluundan balayarak her aamada nemli bir yeri olduğu belirtilir. Cooper (1982, 34), pek ok ailenin olumsuz sosyo-ekonomik koullarndan dolay aile içinde gergin bir ortamn yaratldn; rahat olamama, sakin , etkili, yaratc ve atlgan olamama durumlarının oluturulduunu, bylece ocuun yaam boyunca bunlara göre bir kiilik tarz edindiçini, dolaysyla ocuun yetikin yaamda kullanaca iletiim becerilerinin de bu dorultuda olduğu syler. Dkmen (1994) de ayn dorultuda etkili iletiim kuramamann bir ksmnn özellikle aile içinde iletiim kurmadaki bilgi eksikliçinden kaynaklandn belirtir. İnsanlar yalnzca, birbirlerine nasl geribildirim vermeleri gerektii konusunda eitmek bile atmalar, iletiimsizlikleri azaltabileceini belirtir.
Adler (1965; Akt: Getan, 1990, 91 ) ise evrenin birey zerindeki yerini tartrken; özellikle aile zerinde durmutur. Adler (1965), çocukluk dnemlerindeki etkileimler sonucu (doum sras, ailenin sosyo-ekonomik durumu, kltrel yap) kiçinin kendine zg bir davran rnts geliştirdii grn savunmakta ve buna "yaam biimi" adn vermektedir. Adler'e göre bu kavram, "bireyin amalarn, kendisine ve dnyasna ilişkin grlerini ve amalarna ulaabilmek için edindii allm davranlar belirler." Buna göre , yaama biimi, yaklak olarak, çocuk be yalarna geldiçinde yaplar ve sonraki yaamda belirgin bir deiiklik gstermez. Freud (1938), ocuun geliimini ve sorunlarn, onun biyolojik drtleriyle ailenin ocuun karsna kard gereklerin bir atmas ve cinsel gelişim süresince ocuun annesine (ya da babasna) kar bir tutku geliştirmesiyle aklamtr. Buna karlk Adler (1965), anne-babann tutumlarna, cinsiyete ve kardeler arasındaki ilişkilerin (doum srasna bal olarak) niteliçine nem vermitir. Bu anlamda ocuun ilerleyen yalarda ve yaam boyunca kuraca iletiimlerin nitelii bu deikene (anne-baba tutumuna, cinsiyete ve doum srasna) göre belirlenecektir.
Adler'e (1965; Akt: Getan, 1990, 91) göre "ailenin sosyo-ekonomik durumu ve içinde bulunduu kltrn cinsellii alglay biimi çocuk zerinde nemli izler brakmaktadr." Alg dnyas buna göre ekillenecek olan çocuk, ilerleyen yalardaki iletiimlerinde, rnein cinsel yaamndaki doyumunda bu dorultuda etkin ya da edilgen olabilecektir.
Gardner (1986, 230), cinsel kimliçin edinilmesi sürecinde yaklak olarak nc ylla altnc yılı arasında yer alan dnemin "erkek" ya da "kz" ocuu gei rollerinin belirginlemesi ile nem kazandn belirtir. Buna göre , cinsiyete zg davran farkllamalar 2-3 yandaki çocuklarn oyunlarnda ve diğer iletiimlerinde grlmeye başlar. Cinsiyet rolleri süre içinde giderek farkllar. Gardner, hemen tm ya dzeylerinde kz ve erkek çocuklarn arasındaki farkl cinsiyet rollerine sahip olmalarının onlarn evresiyle iletiimini ve okul davrann etkilediçini aklamaktadr. Ev ortamnda kzlarn ve erkeklerin farkl rollerle yetitirilmelerinin, bu konudaki yetitirilme tarzlarının, erkek ocuun daha kolay ve istenilen nitelikte uyum salamasn getirdiçini belirtir.
Temel eğitim anda kz çocuk öğretmen ve okulun sosyal beklentileri olan sakinlik, arballk, ve uysallk gibi taleplere doal olarak daha uyumlu yant verir. Bu beklentilerin sosyal olarak da toplumda kadnlara yönelik genel beklentilerden kaynakland sylenebilir. Ailelerin çocuklarna yaklamn byk oranda belirleyen bu tr dvranlar ailelerin içinde bulunduu sosyo-ekonomik dzeyle yakndan ilgili grlmektedir (Asubel, 1981, 55).
Sz konusu durum kardeler aras ilişkilerde de (doum sras deikeninde) geerli olabilmektedir. Munroe (1955; Akt. Getan, 1990, 92) 'ye göre "doum sras ocuun kiilik gelişimi ve iletiim tarz konusunda ok etkili bir etmendir." Buna göre "en byk çocuk tacn yitirmi bir kraldr". kinci çocuk kendisinden daha gl ve yetenekli byk karde ile kendisinden sonra gelen kardein yaratt ikili sorunlarla ba etmek zorunda kalan çocuktur. Bu durumda ikinci çocuk diğer kardeler kadar yetenekli olmad inancn geliştirebilir. Bu da onu etkili iletiimlere girme konusunda ekimser yapabilecektir. En kk çocuk ise ben-merkezci tutumlar içine girerek kendisinden byk kardelerinin varl yznden sürekli bir yetersizlik duygusu içinde olduundan iletiimlerini bu dorultuda kurmak durumunda kalacaktr. Yalnz bana yetien tek çocuk ise toplumsal davranlarn gelişmesi için gerekli al-veri ortamndan yoksun olduundan yeni ve etkili iletiimlere oluturmada zorlanabilecektir.
Harris'e (1986)'e göre "ilk çocuk ailede zel bir pozisyona sahiptir ve anne-babasnn ilgi ve sevgisini paylama basks olmakszn onlarn blnmemi ilgilerinin tadn kartr." Harris (1986) anne-babalarn ilk çocuklarndan, daha sonra doan çocuklarna oranla daha yksek beklentileri olmas bunlarla daha fazla ilgilenmelerini saladn belirtir. Buna göre "anne-baba onay ilk çocuklar için gl bir gdlenmedir." lk yllar süresince anne-babann ocuun temel toplumsal destekleyicisi olduunu belirten Harris, bu durumun ilk çocuklarn okulda ve i yaamnda daha iyi iletiimler kurmasn saladn belirtir.
Harris (1986)'e göre ortanca çocuk, "daha yksek yalnzlk içinde olmasndan dolay iletiim becerileri de dktr." Harris, bir yanda anne-babann ilk ocua ilgisinin çocukluk ve daha ileriki dnemlerde gl kaldn, diğer yandan ailenin son ocuunu sevgiyle martmas ve duygusal olarak yakn tutmasndan dolay ortanca ocuun iki youn ilişki arasında yetimesinin salandn ve bylece ortanca ocuun ihmal edilmesi, kendini yalnz hissetmesi ve etkili iletiim kuramamasnn salandn belirtir. Ayrca aile etkileim rntsnn bir sonucu olarak ortanca ocuun, aile dndaki insanlarn ilgi ve arkadaln sklkla aradn; da dnk olmaya eilimli olmasna karn, sosyal evrelerinde pek baarl veya etkili olmadklarn aklar. Bunlarn yansra, ilk ve son çocuklarla kyaslandnda ortanca çocuklarn, akranlar tarafından daha ok popler olmayan, iletiime kapal grnm veren çocuk olduunu belirten Harris (1986)'e göre "son çocuk, ilk çocuk gibi baar ynelimli, abal ve popler olmaya eilimli iken, ortanca çocuk biraz gvensiz olma eilimindedir.

ETMDE LETM ve ETKLEM
Eğitim sisteminde iyi bir eğitimci olabilmek için iletiim sürecini ok iyi bilmek gerekir. retme ve öğrenme sürecinde de bir eğitimcinin bir konuyu etkili bir şekilde retebilmesi için Öğrencileri ile sağlıklı iletiim kurmas, ayrca Öğrenciler arasında da sağlıklı iletiim kurulmasna rehberlik etmesi gerekir.
Eğitimde iletiim sürecinin ileyiçinde kaynak öğretmen, alc Öğrencidir.
letiim a olarak da adlandrlan 20.yy. da iletiim biliminde byk gelişmeler olmu, bu bilim tek bir bak as olmaktan te, ilişkilendirildii birok alann ayrlmaz bir paras olma zellii kazanmtr. letiim biliminin kapsam da ilgili almalarn artmas ile daha da genilemitir.
letiimin bu ok boyutlu yaps kavramn tek bir tanmnn yaplmamasna neden olmutur. Öğretim ortamnda Öğrenciler ve öğretmenler birbiriyle szel ya da szel olmayan yollarla iletiim veya etkileimde bulunurlar.
retimin etkili olabilmesi, iletiim sürelerinin iyi iletilmesine baldr. Bu da iletiimin. iletiim becerilerinin ve iletiim rntlerinin iyi anlalmalarn gerektirmektedir. Sınıf ortamnda ok ynl bir iletiim sz konusudur. Bazen bir Öğrenciye gnderilen mesaj bir baka Öğrenci zerinde daha etkili olabilir. Ayrca Öğrenci-Öğrenci iletiimi de ok youndur ve bu ayn anda birok duygu ve dnce harekete getii için dersin akn etkiler.
Kukusuz her zaman mesajlar gnderildii gibi anlalmaz. Sk sk yanl anlamalar ortaya kabilir.
rnein, öğretmenin grn almak ya da konuma frsat vermek için soru ynelttii bir Öğrenci, öğretmenin kendisini kk drmek için soru sorduunu dnebilir.
Bu durum, kaynan duygu ve dncelerini uygun iletiim biimine evirememesi, doal davranmamas, alcnn gnderilen mesaj zmleyememesi vb.
nedenlerden kaynaklanyor olabilir. Bu, taraflarn etkili iletiim becerilerinden yoksun olmas demektir. Bu adan etkili iletiim becerilerinin neler olduğu zerinde durulmasnda yarar grlmektedir.

ETKL LETM BECERLER
Etkili iletiim becerilerinin banda etkili konuma becerileri gelmektedir. Etkili bir Konumada Yaplmas ve Yaplmamas Gerekenler:
Konuma için bir ama seiniz.
Ne syleyeceinizi hazırlayz ve planlayz.
Endielerinizi, coku ve gz iletiimi ile yok ediniz.
Szckleri deil dncelerinizi dnnz.
Sesinizin yksekliçini ayarlayarak otorite kurunuz ve günlük konumadan daha ar bir tonda konuunuz.
Ayrntlara girmeyiniz. Vurgulamak istediçiniz noktalar netletiriniz.
Dinleyicilere tepegz, saydam, not vb. bakabilecekleri malzemeler salaynz
Btn rahatsz edici tavrlardan kurtulunuz.
Gsteriten kannz.
Dinleyiciye dinleme dnda yapabilecei bir eyler sununuz.
Kaynak: Davies (1981), s.151.
Etkili konumann yan sra Schmuck ve Schmuck (1983), empati kurmann etkili bir iletiimin temeli olduunu belirtmektedirler. Empatinin artmas saldrganln azalmas demektir.
Bu dnceden hareketle Schmuck ve Schmuck (1988), kaynak ve alc durumundaki kiilerin sağlıklı diyaloglar kurma arac olarak kullanabilecekleri u becerilerin renilmesinde yarar grmektedirler.

Alma Becerileri - Gönderme Becerileri
Alma Becerileri :
Dnceleri Kendi Szleriyle fade Etme; bakalarının sylediklerinin, kiçinin kendi ifadeleriyle anlatlmasdr.
Dierinin Davrann Tasvir Etme ; alcnn, kaynan davranlarn yarm kalmadan, arkasndakileri n plana karmadan tanmlamasdr.
rnein, Öğrenciye "dersin bandan beri konuulanlar dinlemeyip elindeki dergiyi okuyorsun" demek yerine "zaten hi dersi dinlemezsin" demek bizim onunla ilgili yargmz da iermektedir.
zlenimleri Kontrol Etme,alcnn kardakinin duyusal durumunda neler algladn tanmlamasdr. rnein, öğretmenin Öğrenciye"bugn zgn grnyorsun, cann bir eye mi skld?" biiminde soraca bir soru onu sulamaktan ok onu anlamaya alyor olduunu gstermektedir.Gönderme Becerileri :
Net Aklamalar Yapmak, bir bakasna mesaj gndermedeki en nemli beceridir. Bir aklamann alc tarafından kendi ifadeleriyle zetlenebilmesi onun netliçini yanstr.
Kendi Davrann Betimleme, kaynan belli bir durumda nasl davrandn aklamak içindir. Bunun birincil amac kendisiyle ilgili bilgi vermek, ikincil amac ise, bakalaryla empati kurmaktır.
Duygular Tanmlama, belki de en az kullanlan iletiim becerisidir. Duyusal mesajlarn gnderilmesiyle ilgilidir.
Dnt (Geribildirim) ise, karlkl bir süretir. Bir kiçinin dierinin davrannn etkileriyle ilgili mesaj gndermesidir.
Schmuck ve Schmuck'un (1988) saptad etkili iletiim becerilerinde taraflar net olmas,
kendisinin ve karsndakinin davranlarn tasvir etmeye almas
dikkati eken özelliklerdendir.
Bu özellikler Anderson'n (1991) snfta etkili iletiimin kurulmas için getirdii önerilerde de yer almaktadr.
Anderson önerilerini
a. Bilgi verme ve aklama yapma
b. Soru sorma
c. Dnt
olmak zere boyutta toplamtr.
Anderson'n (1991) önerileri yle zetlenebilir:
1. Öğrencilere sunulan bilgi ve aklamalar net ve anlalr olmaldr.
Bunun için u teknikler kullanlabilir:
Dersin genel bir erevesini iziniz, konunun ayrntlar ya da nemsiz noktalar zerinde odaklamak yerine geni bir resmini iziniz.
Gerektii zaman özellikle zor kavramlar aklarken tekrarlama yapnz.
Konuyu datmaktan kannz ve konuya odaklanz.
Zaman zaman sorularla ya da baz iler yaptrarak Öğrencilerin anlama dzeylerini saptaynz
Ana noktalar aklarken eitli rnekler veriniz ve Öğrencilerin soyut kavram ve dnceleri anlamalarna yardm ediniz.
Öğrencilere nemliyle nemsizi ayrnt etmeyi retebilmek için nerelerin nemli olduunu syleyiniz.
Aklamalarnzda net terimler kullannz.
Yeni renilenlerle ncekilerin ilişkilendirilmesine yardm edecek net kavramlar kullannz.
2. Hem gsterip hem aklamak yalnz birisini yapmaktan daha iyidir.
3. Snfta soru sormann iki ana amac öğretmenler tarafından iyi anlalmal ve bu iki amaca uygun soru sorma teknikleri kullanlmaldr.
Soru sormann amalarndan biri;
a. Öğrencilerin anlayp anlamadna bakmak, dieri ise,
b. Öğrenciyi dnmeye sevk etmektir.
Soru sorarken dikkat edilecek noktalar "Dnmeyi retme " konusunun "Doru Soru Sorma Stratejileri " bölümünde yer almaktadr.
4. Öğrencilere cevaplaryla ilgili dnt verilmeli ve yanllar dzeltilip dorular pekitirilmelidir.
imdi de Szel olmayan iletiim becerilerini inceleyelim.

Szel Olmayan letiim
Buraya kadar daha ok szel iletiim süreleri zerinde duruldu. Ancak iletiimin szel olmayan yn de vardr. Szel olmayan iletiim beden diliyle yrtlr.
rnein, bir Öğrencinin yapt bir konumadan sonra öğretmenin gzlerinin parlamas bir beeni ifadesidir.
Bir eyi nemseyip nemsemediimizi, sklp sklmadmz, yorgun olup olmadmz beden diliyle anlatrz. Szel olmayan, iletiim öğrenme-öğretme sürelerinde de nemlidir.
Taraflarn, birbirine yakn durup durmamas, vcutlarının duruu,
yz-gz ifadeleri ve jestleri,
szel mesajlara anlam katar ya da anlam kartrr.

retimsel Ortamlardaki Beden Dili rnekleri
1. Dinlemeye Aklk: Ba ve vcudu ne emek, ellerini bir araya getirmek, enesini avcunun içine almak.
2. Dosta Duygular: Sk sk glmseme, ceket ya da gmleinin dmesini amak, gz iletiimi kurmak.
3. Onaylama: San okama, omzuna dokunma.
4. Derin Dnme: Burnunun st ksmn kama.
5. Konumay Kesmek: Kulana dokunma, iaret parman dudana gtrme, elini konuann koluna koyma.
6. D Krkl: Ellerini birbirine vurma, yumruunu masaya vurma.
7. Reddetme: Parmayla burnuna dokunma. ceket ya da gmleini ilikleme.
8. Savunmac Duygular: Kollarn ve bacaklarn gs hizasnda apraz olarak tutma
9. stnlk: Parmayla iaret ederek konuma
10. Oyalama: Gzlk temizleme, kalemi dudaklarna dedirme
11. Uzak Durmak steme: Elini kana koyma, ban alaltma, ayaklarn masaya koyma
12. Etkileimi Kesme: Konutuklar insana bakmama, ban kaldrma, kiisel eyalarn alarak ayaa kalkma
Kaynak: Davies (1981), s.157

ETMDE ETKLEM
Etkileim birbirini karlkl etkileme sürecidir. Bu süre, eğitimde bireyin evresiyle ve diğer bireyle sürekli etkileim içinde olduunu ortaya koyar.
Sınıf ii etkileim süreci, öğrenme yaantlarının kazanılmasında ve Öğretim hizmetinin niteliçini arttrmada en nemli faktrlerden biridir. Sınıf ii etkileim sürecinde, öğretmen-Öğrenci ilişkileri incelendiçinde her snfn öğrenmeyi olumlu ve olumsuz ynde etkileyecei bir havas ve iklimi bulunmaktadr. Sınıf atmosferi,
öğretmenin izledii retme yaklam yntemi ve teknii ile kulland ara-gere ve izledii iletiim sanat ile salanr.
letiim sanatn baaryla uygulayabilmek de etkileimin ynne baldr. imdi de bu bilgilerin nda "Snf Ynetimi"ni inceleyelim.

SINIF YNETM
Snfn iyi ynetilmesi, eğitimde baarl olmak için ilk adm olarak kabul edilir. Bu nedenle öğretmenin liderlik rol n plana kmakta ve grup dinamizmini bilmesi nem kazanmaktadr. Bu balamda ynetim ile Öğretim birbiri ile balantl olmaktadr. Bir bakma sınıf ynetiminde baarl olanlar genellikle iyi öğretmen özelliklerini tamaktadrlar.
öğretmenlerin eiticilik zellii kadar yneticilik özelliklerinin de geliştirilmesi nem kazanmaktadr. Sınıf ynetimi konusunda geliştirilmi ilkeler öğretmenin grup ynetimi baarsna katk salayc olabilir. Aynı şekilde öğrenme etkinliklerinin dzenli bir şekilde planlanmas, sınıf ii kurallara uyulmas ve snftaki ileyiçin ak seik belli olmas da öğretmenin sınıf ynetimine katk getirebilir; doabilecek disiplin sorunlarn en aza indirebilir.
öğretmenin bireysel özellikleri, ders verirken kulland stratejileri,
yntem ve teknikleri de sınıf ynetimini etkilemektedir. Ayrca;
Sosyal evreyle uyum okul aile arasındaki ibirlii, snfn fiziki koulu ve snfta yaratlan atmosfer de sınıf ynetimini etkileyen faktrler arasında yer almaktadr. Öğretim etkinliklerinin dzenli bir şekilde planlanmas sınıf içinde kabilecek olaylar ve istenilmeyen Öğrenci davranlar için nceden nlem alnmasn salayabilir. Sınıf içinde uyulacak kurallarn nceden saptanp Öğrencilere retilmesi de istenilmeyen Öğrenci davranlarının ortaya kmasna engel olabilir.
Sınıf ynetiminde disiplin anlay kat kurallarn uygulanmasndan ok bilgiye, sevgiye dayal olmaldr. Dier bir anlatmla, öğretmen sınıf içinde disiplini, bilgisiyle, Öğrenciye sevgi gstermesiyle ve ona sayg duymasyla kurmaldr.

SINIF LETM

ou kez farknda olmadan bizimle konuan kiçinin,
mesaj iletmek için setii szcklerin trne, konuma hzna,
araya koyduu mesafeye, ses tonuna, suskunluk sürelerine ve
beden diline dikkat ederek,szcklerin arkasndaki duygusal ierii de alglar ve bize gnderilen mesajlara uygun tepkiler veririz.

Snf ii iletiimde baarl olabilmek için dikkat edilecek hususlar :

- ETKN DNLEME :
Bir kimsenin ilettii szl mesajlarn arkasndaki, szel olmayan mesajlar da doru anlamaya, etkin dinleme denir. Bu beceriyi kazanmak öğretmenin Öğrencisini anlamasn kolaylatracaktr.

2- BEN DLN KULLANMAK :
Gnlk yaantmzda karmzdakine yönelik olumsuz, kzgn duygularmz dile getirmek için ounlukla "sen zaten hep yle davranrsn", "ok anlayszsn"gibi sen dilinin hakim olduğu ifadeleri kullanrz.
Sen diliyle gnderilen ifadelerin,istenilmeyen davranlarn ortadan kaldrlmasnda ok az olumlu etkisi olmaktadr. Sen dilinin kullanlmas, renenin benlik saygsn zedelemesi ve reten ile olan iletiimini bozmas asndan, olumsuz etkileri fazlasyla gzkmektedir. Sen dili yerine BEN dili kullanldnda ise, Öğrenciyi olumsuz olarak yarglayan mesajlar yerine, retenin sorun karsndaki duygular dile getirilir. Bylece renen, dorudan kendi kiiliçine yönelik olumsuz bir yargyla kar karya kalmad için renenle reten arasındaki iletiim bozulmaz. Ben dilinin kullanld mesajlarn etkili olabilmesi için eyi iermesi gerekmektedir.
1. Sorun olan davrann ak bir tanm yaplmaldr.
2. Sorun olan davrann,retmen zerindeki etkileri belirtilmelidir,
3. O davrana yönelik duygular ifade etmelidir.

3- GZ TEMASI :
Kiiler aras ilişkilerde, iletiim kurulan kiçinin dorudan gzlerine bakmak, genellikle "Sana ve senin anlattklarna nem veriyorum" mesajn, szsz bir biçimde karya ifade ediliidir. Ayrca ders anlatrken Öğrencilerle gz iletiimi kurma, Öğrencilerin konu zerinde dikkatlerini toplamalarn kolaylatracaktr.

4- BEKLEME SRES :
Ders anlatrken konunun anlalp anlalmadn kontrol etmek ya da renenlerin dikkatini toplamak için, Öğrencilerden herhangi birine, sorular sorulur. Ancak sorularn yantlanmas için ou kez birka saniye beklenir, cevap gelmeyecek olursa diğer Öğrenciye ynelinir. Yaplan araştırmalar cevap süresi için geen zamann artmas ile verilen cevaplarn daha aklayc ve st dzeyde olduunu gstermektedir.

5- KLERARASI SOSYAL MESAFE :
Birbirleri ile iletiim kuran kiiler algladklar yaknlk derecelerine göre , aralarnda"sosyal" bir mesafe brakrlar. Araya konan mesafe arttka, iletiim kuran kiiler arasındaki ilişkinin resmiletii grlr.
öğretmen merkezli geleneksel eğitim anlay bugn artk yerini Öğrenci merkezli ada eğitim anlayna brakmaktadr. Ancak hala pek ok uygulama "eğitimin öğretmen merkezli"olduu ve öğretmenin "ben sadece dersi mi veririm, sizin yaknnz olamam" felsefesinin ar bast ekliyle ilenmektedir. Ayrca,
Sınıf i letiimi Gelitirmek in aşağıdaki hususlara da dikkat edilmelidir.
1- öğretmen konuma yeteneini geliştirmeli
2- Ders iyi şekilde planlanmal
3- Öğrencinin ihtiyaçlar, yetenek ve ilgileri deerlendirilmeli
4- Öğrencinin ilgisini datan durumlar ortadan kaldrlmal
5- Birden fazla duyu organna hitap eden aralar kullanlmal
6- Zor ve komplike olan Öğretim aralar kullanlmamaldr.

Sonu olarak ;
eğitim teknolojisi verimli uygulamalar ve nitelikli rnler elde etmek için iletiimle ilgili kuramlardan ve araştırma sonularndan yararlanan, ayn zamanda da retme ve öğrenme sürelerindeki iletiimi yani Eğitim letiimini inceleyen bir disiplindir.

LETM ENGELLEYEN FAKTRLER

Acaba hangimizin gren bir baka, duyan bir kulaa gereksinimi yok ki ?
D. Pire'nin "insanlarn ou duvar, ok az da aralarnda kpr kurarlar" sz, gnmzn youn temposuna kendini kaptran insanlarn (yani bizlerin), arka plana ittii ok nemli bir gereksinimi vurguluyor; yaknlama ve ilişki gereksinimi!
evremizi dnelim...kendimizi...Bir sorunumuz olduunda aklmza ilk kim geliyor? Kiminle konumaya, dertlemeye istek duyuyoruz? Neden o, bakas deil? Bu kiiyi iyi bir dinleyici yapan hangi özellikleri? Ya da tam tersini dnelim...Sorunumuz olduunda kesinlikle anlatmay aklmzdan bile geirmediimiz kiileri...Neden anlamazlar? Bizi anlamadklarn nasl anlyoruz?
evremizdeki baz insanlarla konumak kolay ve zevk vericiyken, bazlaryla kurduumuz iletiim ok yzeysel olabiliyor. Benzer kiilik özellikleri, ortak ilgi ve hobiler, birbirine yakn deer ve dnya gr, yakn ahlak anlay ve eğitim dzeyi gibi pek ok faktr, insanlar aras ilişkilerde temel neme sahiptir. Tm bunlara, hem kar cinsle hem de hemcinslerimizle kurduumuz yz yze iletiimde, fiziksel ekicilik de katkda bulunabilir. Ama kiiler aras ilişkilerde, kalitenin asl belirleyicisi dinleme becerileridir. Ortak bir ok noktamz olsa bile baz insanlarla yakn ilişkiye girmekten kanrz. Bu noktada, yaamnzda byle biri varsa, onun sizi dinlerken nasl davrandn bir dnmenizi neririm!
Dinleme becerilerine ve iletiimdeki kaliteyi arttran tutum ve davranlara gemeden nce, karlkl konumalar yzeysel klan ve gerek dinlemeyi engelleyen tavrlara bir gz atalm;
1. T VERMEK, ZM GETRMEK, YNLENDRMEK:
Gerek ocuumuzla, gerekse arkadalarmzla konuurken iletiimi kesen baz mesajlar vardr;

"yle yap, byle yapma..."
"Bu şekilde hareket etmemelisin..."
"Buna zleceine, oturup dersini alsan daha iyi olur..."
"Yoruluyorum diye yaknacana geceleri erken yat..."
"Kavga edeceinize gzel gzel oynayn, arkadalar kavga etmez..."
"Paylamay bilmezsen, yalnz kalrsn tabi..."
"Bu kadar dzensiz alrsan, ilerini tabi yetitiremezsin..."
gibi cmleler, konuan kiide diren, isyan yaratabilir, konuan kiiyi savunmaya itebilir. Genellikle t, ahlak dersi vermek, direk önerilerde bulunmak, size sorununu aan kiide bask veya sululuk duygular uyandrarak, iletiimin kesilmesine veya yn deitirmesine neden olabilir.

2. YARGILAMAK, ELETRMEK, AD TAKMAK:
"Sen zaten hep kolaya kaarsn..."
"Bebek gibi davranyorsun..."
"Geri zekal ne olacak..."
"ikayetten baka bir ey bilmezsin zaten..."
"Sulugz...bir arkadanla oynamasn bile bilmiyorsun..."
"Hibir fedakarla katlanmak istemiyorsun..."

Genellikle yarglama ve eletirme tepkileri ile karlaan kiiler, kendilerini anlalmam, itilmi, hakszla uram, daha aresiz hissederler. Bunun sonucunda iletiimi keser ya da fkeyle karlk verebilirler. özellikle ocuunuzla iletiiminizde bu yntemi sk kullanyorsanz, "o" sizin yarg ve eletirilerinizi ve sk kullandnz isimlendirmeleri (yana göre ) gerek olarak alglayabilir. Bu, kendilik algs zerinde olumsuz etkiler brakr, kendine gveni sarsld gibi, baars zerinde de olumsuz etkiler yaratabilir.

3. SORU SORMAK, ARATIRMAK, NCELEMEK:
"Neden?...Sen ona ne yaptn?.İ.Ö.O sana ne dedi?..."
"ocuk neden hastaland?...yi giydirmedin mi?..."
"Neden uyuyamadn?...Ar m yedin?...Kahve de itin mi?..."
"Neden doru dzgn oynamay beceremiyorsun?..."

Genellikle soru, inceleme, nedenini arama gibi yaklamlarn içinde nyarg, eletiri veya zorunlu zm bulunur, ayrca konuma sorulara cevap vermeye taklarak, yn deitirip asl konudan uzaklaabilir. Sorularla yryen iletiimde, genellikle soru sorann nereye varmak istedii konuan kii tarafından anlalamadndan, konuan endieye kaplabilir veya savunmaya geebilir.

4. TEHS, TANI KOYMAK, TAHLL ETMEK:
"Aslnda sen yle demek istemiyorsun..."
"Ben senin aslnda neden yle yaptn biliyorum..."
"Aslnda senin derdin baka..."
"Anlalan bir süre sana yardmc olmam isteyeceksin..."
"Bunlar beni zmek için anlatyorsun anlalan..."

Bu tr yaklamlarda, dinleyen kii sanki konuann niyetini, sylemek istediklerini ok iyi biliyormu, onun kafasnn içindekileri okuyormu gibi bir tavr içine girdiçinden, konuan savunmaya ittii gibi, sinirlenmesine, sabrszlanmasna veya fkeli cevaplar vermesine neden olabilir. Konuan kii kendini kstrlm, yanl anlalm, yanl yorumlanm gibi hissedebilecei için byk olaslkla iletiimi keser. Psikoloji hobiniz olabilir ama terapatik yntemler arasında kullanlabilen bu tr iletiimin kurallarn tam bilmeden, günlük ilişkilerinize aktarmaya kalkmanz, sizinle konumay gletirebilir. Aklnzda bulunsun...:)

5. TESELL ETMEK, KONUYU DETRMEK:
"Aldrma, bover..."
"Dzelir canm, bunu dert etme..."
"zlme..."
"Baka eyden konualm..."
"Olur byle eyler, geer..."
"Bir kahve i dzelirsin..."
"Bover canm arkadalar arasında olur byle eyler..."
"Aman sen de hereyi ciddiye alyorsun, yak bir sigara..."

Aslnda teselli etmek ok gzel ve yararldr, ancak nemli olan teselliyi kiiyi duyduumuzu belirttikten sonra verebilmektir. Syledikleri duyulmadan, teselli ediliyormu hissini yaayan kii, kendini anlalmam, dinlenilmemi, syledikleri sama sapan gibi alglanm hissedebilir. nemsenmemi veya tam olarak dinlenilmemi olmaktan dolay kzgünlük duyabilir. Genellikle, dinlemeden verilen teselli mesajlar, konuan kiide sorununun kmsendii duygusunu yaratabilir.
Bunlarn ardndan, gelin kendimizi gzden geirelim...ocuumuz, arkadamz veya eimizle yaptmz günlük konumalarda tarzmz ve yaklammz genelde nasl?...letiimimiz yukarda sz edilen dinleme engellerine taklyor mu?...Tam yant bulamyorsanz, kendinizi 1-2 gn izlemenizi neririm. nk iyi bir dinleyici olmann, yani kardakini dinleme ve anlamann bence birinci art; kiçinin ncelikle kendini dinlemeyi ve anlamay baarabilmesidir....:)