oumuz byme süreci içinde karmza kan belli durumlarda, sorunlarla yzletiimizde kendimize olan gven duygumuzda sarsntlar hissetmiizdir ya da en azndan yapmak istediimiz bir eyi gerekletirme konusunda yeterliliimizden kuku duyduumuz olmutur. Bylesi anlarda olaya olan yaklammz sonucunda yeniden kendimize ilişkin olumlu duygular yaamaya balayabiliriz. Bazlarmz için ise hissedilen kendine gvensizlik, kalc bir duygu haline dnp, gn getike daha ypratc bir duruma gelebilir. unu bilmeliyiz ki : Farkna varmadan nasl kendimize gvenmemeyi rendiysek, kendimize olan gvenimizi artrmay da renebiliriz. Bunu yapabilmek için ncelikle kendine gvenememenin nedenleri zerinde duralm.
ounlukla, kendimize olan gvensizliimizden bulunduumuz ortam, evremizi sorumlu tutma eilimimiz vardr. Ancak, u bir gerek ki kendimize gvenimizi arttrrsak, evremize ilişkin algmz da deiir. Bu deiim nasl olmakta ? Biz hibir zaman evreyi dorudan deitiremeyebiliriz, ya da olup bitenleri etkileyemeyebiliriz. Deiiklik evrede deil bizim evreyi nasl yorumladmzda, algladmzdadr. zetle, kendimize olan gvensizliimizi srdrmemiz kiisel alglarmz nedeniyledir.
Kendinize saygnz olumsuz etkileyen zel durumlar unlardr:
1- Kendinize koyduunuz kat kurallar ve "olmal"lar .
2- Mkemmeliyetilik (Kendinize koyduunuz yksek, eriilmez standartlar).
3- Eletiriye ar duyarllk.
4- Atlgan olamama: Kendini, duygularn ve dncelerini aka ifade edememe.
Tm bu durumlarla i ie giden bir zehirlenme sz konusudur. Zehirin temel kayna ise "hastalkl eletiri" dir. Bu sizin kendi kendinize yaptnz, kendi kendinize sessizce srdrdnz bir konumadr.
Bu hastalkl eletiri tr...
1- Sizi sürekli bakalaryla kyaslar onlarn baarlarn ve yeteneklerini gznze sokar.
2- Ulalmaz yksek standartlar koyar ve en ufak hatanzda sizi krbalar.
3- Hatalarnzn dosyasn tutar, ama hibir zaman gl yanlarnz ve yeterli olduunuz durumlar hatrlatmaz. Onlar kaynatr, eritir.
4- Nasl yaamanz gerektiçine dair size hazr ykler sunar. Bu yaama kurallarının dna ktnzda, hatal ve beceriksiz olduunuzu haykrr.
5- En iyi olmanz syler, olamadnzda sizi aptallk, irkinlik, zayflk ile yarglar.
6- Arkadalarnzn, dostlarnzn beynini okur ve onlarn sizden skldna, onlara itici geldiçinize sizi ikna eder.
7- Zayflklarnz abartr. Bir yerde yanl davrandysanz "hep aptal olduunuzu" syler.
Hastalkl eletirinin sesi yaamnzdaki normal ak bozar, belli durumlar yaarken kafanzdan geenleri, duygularnz ezer geer.
rnein: Biriyle ktnzda onun yannda hissettiklerinizi, yaadklarnz yakalayp inceleyemezsiniz. Bunun yerine "Benim oradaki hareketimi grd, aptal olduumu dnd. Sevimsiz olduuma karar verdi. Beni bir daha grmek istemez" dersiniz.
"Hastalkl eletiri" yaayacanz herhangi bir acdan ok daha tehlikeli ve zehirleyicidir. nk aclarn hepsi bir zaman sonra geer, ancak bu eletiri hep sizinledir. Bu tarz bir kendi kendinizi yerme, zihninizin kontroln sizden alr ve hkmeder.
Birlikte bydnz deerler ve kurallar "olmal"lara dnebilir: "Hata yapmamalsn"; "Ona yle davranmamalsn"; "Snavdan u notu almalsn"... gibi. Bu da hastalkl eletirinin en nemli silahlarndan biridir. Kendinize verdiçiniz bu emirlerin altnda ezilirsiniz.
HASTALIKLI ELETRNN KAYNAI:
1- çocuklarn kiisel gereksinimleri için, kendilerini daha gvende ve iyi hissetmek için yaptklar, rnein: Sk sk arkadalar ile birlikte olmak istemesi; Belli bir sa kesimini tercih etmesi; Belli bir giyim tarzn tercih etmesi, ebeveynleri ya da yakn evresindeki otorite figrleri (retmenleri gibi) tarafından "bencilce", "kt", "serserilik" olarak adlandrlabilir. Bu durumlar gerekte tmyle kiisel zevklere ve tercihlere bal durumlardr. Ancak, çocuk bu yarglar nedeniyle ahlak d, kt, hatal bir eyler yaptn dnr. Hatta bir zaman sonra bu yarglarn hangi duruma zg sylendii balants zihninde kaybolur ve yalnzca yarglar zmser: ktsn, bencilsin, serserisin gibi...dolaysyla kendine olan saygs darbe alr. "Bende bir eksiklik var." 2-
2-Ebeveynler ve diğer otorite figrleri hatal davranla kiilii birbirine kartrabilir ve yarglarn bu şekilde ifade edebilirler. rnein: "Bu davrann evreye zarar verebiliyor" - yerine - "Sen ne yaramaz çocuksun gibi...".
3- "Bende bir eksiklik var" ebeveynlerin ilk eletirisi ile geliştirilen bir ey deildir. Sk sk tekrarlanmas sonucunda geliir. Sklkla duyduunuz olumsuz bir yargy farkna varmadan iselletirebilirsiniz.
4- Ebeveynlerin eletirileri tutarszlatnda, (rnein: Bir gn çocuk bir davranta bulundu ve ebeveynlerinden sert bir tepki ald: "Ne beter çocuksun " Baka bir zaman benzer bir davrana ise byle bir tepki gelmedi. Daha baka bir zaman ise ayn davran nedeniyle yine olumsuz yargland.) bu durum ocuun yle dnmesine neden olabilir: "Yaptm davran deil (nk o bazen doru bazen yanl) ben kendim ktym.
5- Eer yarg ebeveynlerin ar fkesi ya da terk etme tehditi, veya gerekten çocukla geici de olsa ilişkilerini koparmalar ile birleiyorsa, bu durum çocuk tarafından "Sen ktsn ve ben seni reddediyorum" olarak alglanr ve 'kt olduum için terk ediliyorum' eklinde kodlanr.
Peki bu yollarla geliştirilmi benlik algs sonradan neden devam ettiriliyor?
nk "eletirinin" kafanzn içinde sürekli canl kalmasna neden olan bir pekitire sistemi oluabiliyor. Bakalm hangi motivasyonlar dorultusunda 'hastalkl eletiri' pekiiyor ve gittike artan bir biçimde srdrlyor?
1- Doruyu yapma gereksiniminiz: inizdeki o kat kurallar ve deer yarglar listesine hatal davranmamann bir gvencesi gibi yapyorsunuz. "Byle bir deer sistemine sahip olmazsam ya da bu deer sistemini gevetirsem hatalarm gn getike artar". Bylelikle, doru davranma konusundaki kontrolnzn bu "eletiri" sayesinde kurulduunu sanyorsunuz.
2- "Doru" olduunuzu hissetme gereksiniminiz: Zaman zaman bu "hastalkl eletiri" size ok ksa süre için bir stnlk duygusu yaatabilir.
Standartlarnz gerekte ulalmaz, mkemmeliyeti standartlar olduğu için kendinizi sürekli bakalaryla kyaslarsnz (Zeknz, baarnz, ekiciliçinizi, yeterliliçinizi..., zetle kendi benliçinizin deerini). ou zaman da kendinize yetersizlik damgasn vurur ve yetersiz hissedersiniz. Ancak ok ender, kendinizi birilerinden daha stn bulduunuz anlar olur ve ar ancak ksa süreli bir doyum yaarsnz. Srf bu geici doyum uruna bu "eletiriye" iyice yaprsnz.
Ya da "eletirinin" ngrd ulalmaz standartlar nedeniyle hibir eyi "yaplmas gereken" biçimde yapamadnz için, ounlukla yetersizlik duygusu yaarsnz. Ancak, bir kez mkemmel gibi grnen bir durumu yakaladnz varsayalm, bu durum ksa süre içinde mkemmel olmadn belli eder, ancak ilk ulaldnda yle gibi grnr. Bir kez bulup da kaybettiçinizi dndnz, size geici harikalk duygusu yaatan bu durumun peinde komay srdrrsnz.
3- Eletirici anne-babaya yaranma... kabul grme gereksiniminizden dolay onlarn kurallarn devralp o kurallara göre kendinizi "eletirdiçinizde", onlara layk bir yaklama sahip olduunuz için kendinizi onlara daha bir yakn hissediyor ve kendinize saygnz artryorsunuz. Bu da amansz eletiriyi srdrmenizi pekitiriyor.
4-Baarma gereksiniminiz olduka yksek olduundan, mkemmele ulaamasanz da, nnzde size sürekli bir baar ideali izen bu hastalkl eletiriye yapyorsunuz. "Hani bir ulasanz mthi bir ey olacak" dolaysyla bu ideali gznzn nnden bir trl itemiyorsunuz. Bylelikle, sürekli "baarnn" yolunda ilerlediçinizi sanyorsunuz.
5- Ac veren duygularnz kontrol etme gereksiniminize de yapay bir biçimde destek vermektedir.
örnek 1 :
...Kendini yararsz, kt, deersiz hissetmeye kar geici bir supap oluturur. nk "mkemmele ulamak için mcadele vermektesiniz" dolaysyla kendinizi hep iz stnde zannedersiniz ve yetersizlik duygunuz ksa dnemde ok byk ac vermez. Sanrsnz ki doru yoldasnz, "o koyduunuz noktaya ulatnzda nasl olsa bu kt duygular bitecek" gibi.
örnek 2 :
Baarszlk korkunuzu ele alalm; bu "hastalkl eletiri", sizin zaman zaman bir ie balamanz engelliyor, balangc "Sen bu ii beceremezsin eline yzne bulatrrsn balama imdi" diye erteliyorsunuz, dolaysyla ksa bir dnem için olabilecek bir baarszlk riskini bertaraf edip rahat bir soluk alyorsunuz.
örnek 3 :
Reddedilmeye kar hissettiçiniz korku bakn sizi bu "eletiriye" nasl yaptryor: "Eletiri", bakalarının zihninden geen size yönelik olumsuz dnceleri de sklkla okuduuna inanr. Gerekten, olur da reddedilirseniz bu durumlar karsnda daha hazırlkl olabiliyorsunuz. Olumsuzluklar seerek aldnz için 40 kez tahminlerinizde yanlmanz deil bir kez hakl kp kendinizi szm ona korumu olmanz, bakalarının zihnini okumaya devam etmenize neden oluyor. Ya da onlarn zihninden geene göre nce siz kendinizi yarglyorsunuz, "Ben onun yerinde olsam benim gibi bir salakla bir daha grmem" gibi. Dolaysyla dardan gelecek olumsuz tepki etkisini kaybediyor:
örnek 4 :
Sevdiklerinize fke duymak sizi korkutabilir, kaybetme korkusu yaatabilir. Dolaysyla birine fke yaadnzda hemen kendinizi sulu bulursunuz ve kendinize kzmaya başlarsnz, sizden gelecek bir tepkiyle onu kaybetmeyeceiniz için kaybetme korkunuz azalr.
örnek 5 :
"Eletiri" sizi yeterince cezalandrd için sululuk duygunuzla ba edebilirsiniz. "Ceza ekenin sululuk duygusu azalr".
örnek 6 :
Yetersizlik duygusunun ardndan gelen hayal krkl, engellenmilik duygusunu ise sürekli kendinize sylenip durmak yoluyla ksa süreli olarak boaltabilir ve geici olarak biraz rahatlayabilirsiniz.
te tm bu ilevlerden dolay ksa süreli rahatlklar uruna bu olumsuz, "hastalkl eletiri" pekitirile pekitirile daha da gl olarak srdrlr. Ancak uzun dnemdeki etkisi, daha fazla yetersizlik, daha fazla deersizlik duygusu, dolaysyla kendinize olan saygnzdaki kayptr.
Bir sonraki bölümüde vereceimiz rnekle 'hastalkl eletirinin' nasl pekitirildiçini daha iyi anlayabilirsiniz.
"HASTALIKLI ELETRY" YAKALAMA:
özellikle problematik durumlarda kendi kendinize ne sylediçinize dikkat edin:
- Yabanclarla tantnzda, karlatnzda;
- ekici ya da gzel birisiyle birlikteyken;
- Hata yaptnz durumlarda;
- Eletirildiçinizi hissettiçiniz ve savunmaya getiçiniz durumlarda;
- Otorite figrleriyle (ebeveynler, öğretmenler, Öğretim yeleri, müdür, yetkililer, tavrlarn baskc olarak algladnz kiiler,... gibi) ilişki halindeyken;
- Krldnz ya da birinin size kzd durumlarda;
- Reddedilme ya da baarsz olma beklentiniz olduğu durumlarda;
- Sizi onaylamadn bildiçiniz bir ebeveyninizle ya da baka biriyle konuurken.
Bir gn boyunca i monologunuzu iyice yakndan dinlemeye, izlemeye aln özellikle yukarda belirtilen durumlara dikkat edin ve bunu aşağıdaki rnekte olduğu gibi kaydedin. Daha sonra da "eletirinin" pekitirici zellii olup olmadn daha nceki aklamalara göre deerlendirin. Skln grmek için "eletirinize" numara verin ve yakaladnz zaman saat olarak kaydedin.
örnek : (I. Snftaki bir Öğrencinin, Eğitim Dneminin ilk ay içindeki bir gn listesine kaydettikleri)
Dnce
No Zaman Eletiren Cmle
1 08:15 Snfa girdiimde yzme ne biim bakt, kesin beni kmsyor.
2 08:40 Aptalca, gevek bir ders plan yaptm. Tanrm ben ie yaramam.
3 09:30 Yanmdaki benden daha iyi not tutuyor. Benimkine bak, paavra gibi.
4 10:00 Ne kadar alsam da kendimi hazr hissetmiyorum. Hocann gznn içine bakmamalym. Bana bir ey sorarsa %100 hata yaparm. Rezil olurum.
5 12:15 Allah kahretsin. Yemek srasnda ettiim bu laf ne biim bir gaf.
6 12:20 Ne kadar beceriksizim tanrm.
7 14:35 Evde bu dersi altmda hibir ey anlamayacam. Kafam almayacak.
8 15:10 Sersem gibi araba park ediyorum. Arabann durduu yere bak.
9 15:40 Evin haline bak. Ev içinde bu kadar beceriksizlik olmaz.

imdi yukardaki monologlar 'hastalkl eletiriyi pekitiren ilevlerine göre inceleyelim.

Dnce No Yapmam Ya da Hissetmemi Salyor Olumsuz Duygulardan Kanmam Salyor
1 O kiiden gelecek olumsuz szlere ve davranlara kar hazırlkl olurum,
2 Derslerde daha zenli olmaya motive ediyor. Kendime kzp durduum için biraz duygularm boaltyorum. Sululuk duygum hafifliyor.
3 Not tutma konusunda daha titiz davranmaya motive ediyor.
4 Daha ok almaya motive ediyor. Baarszlk duygusunu erteliyor.
5 Sosyal kayg.Beceriksiz olduumu biliyorum imdi artk kim ne derse desin o kadar incinmem.
6 Sosyal kayg.Beceriksiz olduumu biliyorum imdi, artk kim ne derse desin o kadar incinmem
7 Daha iyi almaya motive ediyor.
8 Park ederken daha dikkatli olmaya motive ediyor. Arabam kt park etmekten dolay yaadm sululuk duygusunu hafifletiyor.
9 Daha temiz ya da dzenli olmaya motive ediyor.

Tm bunlar kiiyi daha da mkemmeliyeti olmaya tevik ediyor. Dikkat ederseniz o anda yaplan ie konsantre olmaktan ok, enerjisinin neredeyse tmn kendini yarglamaya harcyor. Hibir zaman "yeni balayan biri için yaptklarm ok normal, acaba daha iyi nasl yaplabilir ?" demiyor. Byle giderse byk bir olaslkla kendine gvenini kaybedecek.
"HASTALIKLI ELETRY" SLAHSIZ BIRAKMA
in en nemli ksm "eletirinin" gerek sesini her gn zihninizden ylesine geenlerden ayrt etmektir. Bu korsan sesi yakaladnz m ok nemli bir adm atm olursunuz. Bunun için zaman ve emek gerekir. "Eletiriyi" silahsz brakmak için 3 aamal bir süre yaanr:
1-Maskesini drme 2- Gereken yant verme 3-Yararsz hale getirme.
"Hastalkl eletirinin" neyi maskelediçini, nasl bir ilev grdn bilseniz de onun mantk d nermelerinin ve yarglarının yerine, kendinizi gerekten doru deerlendiren, dnzdaki gerei doru analiz eden bir gereki ses (yant) yerletirene kadar "eletiri"yi yararsz hale getirmeniz pek mmkn olmaz. Bu nedenle nce kendinizin geree uygun bir lmn yapn. Tm özelliklerinizi, sizi tanmladn dndnz her eyi ksaca yazn. özelliklerinizi Fiziksel, Kiilik gibi ayr boyutlar altna kaydedin. Daha sonra olumlu bulduklarnzn yanna (+), olumsuzlarn yanna (-) koyun.
örnek : Fiziksel Grnm
(+) ri kahverengi gzler
(-) Ktk gibi bir bel
(+) Kumral kvrck salar (+) Giydiklerimde renk uyumu olur
(-) Patates gibi bir burun
Yukarda verilen rnekten yararlann ve aada verilen balklar erevesinde kendinizi deerlendirin.
Fiziksel grnm ;
Bakalaryla ilişkilerim;
Kiiliim;
Bakalar beni nasl gryor;
Okuldaki performansm;
Gnlk ilerdeki Performansm;
Zihinsel ileyiim;
ZAAF LSTES
Zayf yanlarnzn bir listesini yapn. Unutmayn ki dnya zerinde zayf yanlar olmayan kimse yoktur. Dolaysyla %100 herkesin bir "zaaf listesi" olacaktr. Bu listeyi hazırlamann 4 kural vardr: 1.Somut bir dil kullanmak: "Ben ev ilerinde beceriksizim", "Arkadalarmn yannda bir hiim", "Ben baarszm" yerine "Sebze yemeklerini yaparken zorlanyorum, piirip yediimde Tat alamyorum", "Arkadalarmn yannda hata yapmaktan korkuyorum. Bu yzden birlikte iken daha ok onlar dinliyorum, konumalara katlmyorum", "lk snavlarda ortalamann altnda not aldm"...gibi durumu tanmlayan bir dil kullanarak, "beceriksiz", "baarsz", "hi" gibi ne olduğu belirsiz, abartl, ykc sfatlar listenizden eleyin, nk bunlar bou bouna "benlik saygnz" zedelemektedir.
2.Dorucu bir dil kullanmak: Hibir eyi olumsuz ynde abartmayn "ben beceriksizim" hem soyuttur hem de abartldr. Onun yerine yapmakta ve tamamlamakta glk ektiçiniz durumlar ayrntlar ile ak ak yazn.
3.Genelleme yapan deil duruma zg bir dil kullanmak: "Her zaman", "hibir zaman", "tamamen" gibi kelimeleri listenizden karn. rnein: "Kim ne derse boyun eip yaparm" yerine, "Kz arkadam ve yakn arkadalarmn isteklerine, canm istemese bile hayr diyemiyorum" gibi bir dil kullann. Ya da "Her eyi her yerde unuturum" yerine "Arabann anahtarn zaman zaman yemek masasnda unuturum" gibi...
4.stisnai durumlar ya da gl olduunuz durumlar bulmak: u ana kadarki listeleme kurallarna uyduysanz zaten yaptnz genellemelerin gerek olmadn baz zamanlar, baz durumlarda kendinize koyduunuz acmasz damgann dnda davrandnz fark etmisinizdir. Bu kural erevesinde de yapacanz, bunlar listenize eklemek. rnein, "Kz arkadama ve yakn arkadama hayr diyemiyorum. Ama snfta katlmadm bir gr ortaya atlrsa kendi fikrimi syleyebiliyorum." gibi.
imdi listenizi ikiye bln, sol tarafa bu kurallar kullanmadan nce zaaflarnz nasl dile getirdinizse o şekilde kaydedin, sa tarafa ise bu kurallar erevesinde sola kaydettiklerinizi deitirerek yazn. imdi bir liste rnei zerinde duracaz.
Zaaf Listesi:
Orijinal Hali
Gelitirilmi Hali
Fiziksel Grnm
Ktk gibi bel
Patates gibi bir burun. 75 cm bel.
Burnum yzmn diğer hatlarna oranla daha etli ve byk.
Bakalaryla likilerim
Arkadalarmn yannda bir hiim.
Bir grup arkadala toplandmzda siyasi konularda geni fikirleri olduunu dnyor, onlar kadar bilgili olmadma inandm için tartrlarken susup dinliyorum. Ama daha uzun süredir tandm diğer arkadalarmn yannda daha rahatm, sohbete katlabiliyorum.
Tanmadm kiilerle feci huzursuzum. niversitede yeni biriyle tantm zaman rahatszlk hissediyorum.
Kimseye gvenmiyorum. Skntlarm olduğu zaman yakn arkadalarm bana yeterince ilgi gstermez korkusuyla onlara alamyorum.
Kiilik
Yalnz kalmaktan nefret ederim
Geceleri evde (6'dan sonra) bir eyle megul deilsem, T.V. seyretmiyorsam, almyorsam, gergin ve huzursuz olurum.
Yalancym. Bu yılı bir kez sevmediim bir eyi sevdiimi syledim. Bir kez de bilmediim bir eyi bildiimi syledim.
Suratszm. Yaknlarma krgn olduum zamanlar yaklak 1-2 saat yzm asyorum ve hi konumuyorum.
Yeteneksizim. Gitar almak isterdim. Paralar yardmsz karamyorum
Bakalar beni nasl gryor
Kaypak.
Bakalar felsefi konularda dncelerini iyi savunduklar zaman etkileniyorum ve elikiye dyorum.
Unutkan. Ya gnlerini ve telefon numaralarn zaman zaman unutuyorum.
Bilgisiz. Gncel siyasi olaylar hakknda ok az bilgim vardr. Ancak resim sanatyla ilgiliyimdir. Psikoloji ile ilgili kitaplar okumaya alrm.
Aptal ve Renksiz. Birbirleriyle sk sk akalaan, Espriler yapan bir grup arkadamla birlikteyken onlara Katlmak istiyorum ancak heyecandan Gereken esprili yantlar bulmakta Glk ekiyorum. Bu yzden ounlukla, yalnzca yaplan esprilere glyorum. Dier bir grup arkadamla ise kendimi bu şekilde zorlamadan birlikte olabiliyorum. Konutuum zaman beni dinlediklerini hissediyorum.
Okuldaki Baarm
Baarsz.
Kendime koyduum 3.00 ortalama hedefine ulaamadm. lk sene ortalamam 2.05'di, bu sene ilk dnem prob. oldum. 2 ders notumun C'nin altnda olmasna karn, Ekonomi ve Sosyal Derslerden 1.5 senedir B alyorum.
Gnlk lerdeki Performansm
Her eyde ipin ucunu karrm.
ki haftadr kirlilerimi ykamadm. Aynı süre içinde akrabalarm aramadm. Ama 1 haftadr X kulp toplantlarının hepsine gittim.
Aptalca alveri Sper market alverii yaparken o srada canmn ok istedii eyleri alyorum. Sonradan ilerinden bazlarn 1 hafta yemeden dolapta tuttuum oluyor.
Zihinsel leyi
Kafam durmu.
Biri beni sularken ya da biri barrken kendimi savunamyorum. Ancak bu olaydan sonra neler syleyebileceim aklma geliyor.
Kafam almyor. Snavlardan nceki gne derslerimi braktmda, bazen bir gecede 250 sayfa almam gerekir. Byle zamanlarda, kitabn bana oturuyorum ancak bir iki satr okuduktan sonra aklm hep "bitiremeyeceim" dncesi ile megul oluyor ve kitaptan kopuyorum ve her 10 dakikada bir bu bama geliyor.

Doru bir lmn ikinci aamas gl yanlarnz da kaydetmektir. Geri kltrmzde olumlu olan özellikleri gerekten "olumlu" olarak yaamak olduka zordur. rnein, duygularna sahip kp istemedii eyleri zaman zaman uygun bir dille reddeden kii makbul grlmeyebilir, onun yerine sürekli fedakrlk yapan kii yelenebilir. Aslnda, bu kiçinin gerek isteklerini geriye ittiçini, bu adan kardakine kar drst olmadn ve bir gn bu gereklemeyen isteklerinin birikip fkeye dnebileceini ve asl o zaman incitici olabileceini pek hesaba katmayz. Aynı şekilde kendileri için olumlu eyler syleyen kiilere "ukala", kendini aalayan kiilere "mtavazi" denmesi de olduka yaygn bir durumdur. Toplumsal mesajlarn dolayl taycs olan ebeveynlerinizle ilişkinizde olabilecek baz iletiim anlarndan rnekler verelim:
mer: Bugn quizden iyi not aldm
Anne: Evet. Ancak geen hafta ayn dersten aldn F'i unutma, hemen kendini serme.
Kaan: Arka bahedeki aaca kmay baardm baba.
Baba: Sakn bir daha yapma, ok tehlikeli.
Sema: Anne bugn pul koleksiyonumu okula gtrp snfta gsterdim.
Anne: Pekala, eve gelirken geri getirdin mi yoksa okulda m unuttun bakalm ?
Dolaysyla gn getike olumlu davranmzda olumlu bir yan bulmak ve kendimize kredi vermek bize kayg yaatabilir, hatta bakalarının dllendirici szlerini kabul etmekte zorlanr, kendi hakkmzda iyi eyler duyduumuzda gerginleip ne yapacamz bilemediimiz zamanlar olabilir ya da bir zavall olduumuzu hissettiimiz için bizi tevik etmeye altklarn dnebiliriz. Bu nedenle u anda bu olumlu yanlarnz bulup karmak pek bir zor olabilir. Bu kitapkta size nerilen yöntemleri izlerseniz zaman içinde olumlu yanlarnza daha fazla dikkat eder, onlar daha kolay yakalar, bu kefinizden dolay da byk bir keyif yaarsnz.
imdi tekrar "Kendinizin lmne" geri dnn "art" iaretli tm maddeleri tekrardan bir kada dkn. Aynı zamanda "Zaaf Listenizde" istisnai durumlar yani gl durumlar için kaydettiklerinizi bulun. Bunlar da listeye ekleyin. imdi yazdklarnzn zerinde dura dura okuyun ve bir yandan daha baka gl yanlarnz, olumlu yanlarnz dnn. Zorlanyorsanz bir egzersiz yapn: ok sevdiçiniz ya da hayran olduunuz birini hayal edin. Onu sevmenize neden olan özelliklerini gzden geirin ve kaydedin. imdi bu özelliklerin her birinin zerinden giderken hangilerinin ayn zamanda size uyduunu tespit edin.
Hayran olduunuz kiçinin baz özelliklerinin sizde de bulunduunu grmek sizi ok artabilir. Bunlar da listenize kaydedin. imdi tekrardan listenizin zerinden gidin ve her bir maddeyi ayrntl olarak yazn ve "yapmam", "etmem" gibi olumsuz ifade ile olumluluk kazanan maddeleriniz varsa bunlar olumlu ifade ile deitirin, rnein: "Gzlerime makyaj yapmaya gerek duymam" gibi bir maddeyi "Gzlerim yeterince gzel ve belirgindir" eklinde deitirin.
Ksacas, yllarca olumsuz yanlarnz dnp onlar iyice n plana kardnz. imdi de ayn eyi olumlu yanlarnz için yapn.
ARTIK DETRMEK STEYEBLECENZ ZAYIF YNLERNZ VE DE NKAR EDEMEYECENZ GL YANLARINIZI BRLKTE ELE ALAN BR BENLK TANIMINIZ VAR.
Bunlarn hepsini tekrardan bir araya getirip yazn.
OLUMLU YANLARINIZI HEP GNDEMDE TUTUN ! U ANDA OK OLUMLU BR ADIM ATTINIZ. BYLE BR ABAYA DEER OLDUUNUZU OK GEMEDEN ANLAYACAKSINIZ!
Haözürlüayan : Uzm.Psk. Neslihan Ruganc
Mckay, M. ve Fanning, P.'nin "Self Esteem" adl kitabndan yararlanlmtr.