Tanm: Rehberlik; bireyi tanmak, onu kendisine tantmak, problemlerini zmesi, gereki kararlar almas, kapasitelerini geliştirmesi, evresine dengeli ve sağlıklı bir biçimde uyum salamas ve bylece kendini gerekletirebilmesi için uzman kiilerce bireye yaplan sistemli, bilimsel ve profesyonel bir yardm sürecidir.
Ama: Rehberlik ve psikolojik danışma hizmetlerinin amac bireyin;
a- Kendini ; fiziksel, zihinsel, duygusal ve sosyal ynden tanmasna,
b- Toplumda gelişimi için ak frsatlar, okul ii ve okul d eğitim
olanaklar, meslekleri, toplumun beklentilerini tanmasna,
c- Trk Milli Eğitiminin yneltme sistemi içinde, temel eğitimde balayarak
niteliklerine uygun bir program semesine,
d- Problem çözme gcn geliştirmesine, doru kararlar verebilmesine,
evresi ile olumlu ilişkiler kurabilmesi için gerekli tutum ve becerileri kazanabilmesine ve ruhsal ynden sağlıklı ve topluma yararl, kendini gerekletirmi bir kii olarak yetimesine yardm etmektir.
LKRETMDE REHBERLK
Zorunlu ve kesintisiz eğitim yasas ilköğretim aamasnda ynlendirme yaplacan ve bunu sağlıklı bir biçimde gerekletirmek içinde Öğrencilere rehberlik hizmetleri verileceini belirtmektedir. Okulun bilgi verme ilevi yannda ve hatta bundan daha da nemli olan kiilik eğitimi ilevini de yerine getirilmesi zerinde durulmaktadr. Okulun, kendini tanma ve kendine sayg duyma, bakalar ile iyi ilişkiler kurabilme, kendini etkili bir biçimde ifade edebilme, bamsz davranabilme, geleceine ilişkin plan yapabilme ve doru karar verebilme gibi duyusal hedefleri geliştirmeye nem vermesi halinde, eitli konu alanlarnda kavarama, problem çözme , analiz ve sentez yapabilme gibi bilisel hedeflere daha gl olarak geliştirmeyi baaraca kukusuzdur.
LKRETMDE REHBERLK ALIMALARI VE YNTEMLER



Bir okuldaki rehberlik almalar; Okulun amalar, imkanlar ve ihtiyaçlarının gerek duyduu alanlarda younlaabilir. Ancak, rehberlik almalarının btnl asndan her okulda u alanlarda rehberlik hizmetleri düzenlenmeli ve yürütülmelidir.
1- Okula ve evreye Altrma almalar
2- Öğrenciyi Tanma almalar
3- Psikolojik Danışma almalar
4- Bilgi Toplama, Okula ve Meslee Yneltme almalar
5- zleme ve Değerlendirme almalar
Öğrencilerin yalarna göre geliimsel özellikleri ve ihtiyaçlar da farkl olaca için her Öğrenci ayn rehberlik yntem ve teknikleri uygulanamaz. İlköğretim , 1. Ve 2. Kademe olarak ikiye ayrlm olsa da rehberlik almalar ve yöntemlerini Öğrencilerin bulunduklar snflarna göre dzenlemek daha sağlıklı olacaktr.
1 - Okula ve evreye Altrma almalar

Öğrencilere, okulu ve yakn evreyi tantmak gerekir. Okulu ve yakn evreyi tanma ve evreden yararlanma yollarn bilme Öğrencilerin baarsn geni lde etkilemekte ve artrmaktadr. Bu amala btn Öğrencilerin; Okulu, okul personelini, eğitim programnn özelliklerini, okuldaki imkanlar ve bunlarda yararlanma yollarn, Öğrencilerle ilgili okul kurallarn ve ynetmelik hkmlerini, verimli alma yollarn, eğitsel kollar, evredeki kurulular ve yararlanma yollarn, yerleme alanlarn vb. konular aklamak gerekir. Bu alma birinci snftan itibaren ve okula yeni gelen tm Öğrencilere yaplmaldr.



2 - Öğrenciyi Tanma almalar

Öğrencileri iyice tanmadan onlara etkili bir rehberlik yapmak mmkn
deildir. Buna göre objektif ve gvenilir tanma teknikleri ve tanma yöntemlerinden

yararlanlmaldr. Öğrencilerin eitli ynlerin tannmas ve onlarn temel gereksinimlerinin ortaya karlmas gerekir. Öğrencilerin tannmasnda; Öğrencinin kimlii, ailesi, salk ve bedensel gelişimi , okul baars, ilgi ve yetenekleri, gelecee ait planlar vb. ayr ayr tanma konusu olarak ele alnmaldr. Tanma almalarnda, bu amala hazırlanm testler, envanterler, soru listeleri, gzlem formlar vb. eitli lekler kullanlmal ve bu leklerden elde edilen bilgiler bir arada deerlendirilerek varlan sonular rehberlik dosyalarna ilenmelidir.

Öğrencileri tanma almalarnda snflara göre u yntem ve teknikler kullanlabilir;
- İlköğretim birinci kademelerine ve özellikle 1.2. ve 3. Snflara test,
envanter gibi yazl metinleri uygulatmak zor olaca için daha ok onlar tanmak için; sınıf öğretmenlerinden bilgi alma, gzlem, yana uygun bir şekilde konuma ve oyun oynayarak bilgi edinme gibi yntemler kullanlmaldr.
- 4.ve 5. Snflara otobiyografi teknii uygulanarak; Kendisi, ailesi, gelecee
ait planlar, kiilik yaps ve psikolojik dnyas hakknda bilgi edinilebilir.
- 4. Ve 5. Snflara Snellen grme testi uygulanarak Öğrencilerin grme
problemleri olup olmad hakknda bilgi edinilebilir ve nlemler
alnabilir.
- 4.5.6.7 ve 8. Snflara 'Kimdir Bu ?' teknii uygulanarak, Öğrencilerin
içinde bulunduu sınıf arkadalar tarafnda nasl tannd hakknda bilgi edinilebilir.
- 6.7 ve 8. Snflara problem tarama envanteri uygulanarak Öğrencilerin belli
bal sorunlar ve ihtiyaçlar hakknda bilgi sahibi olunabilir.
- 6.7. ve 8. Snflara devamszlk nedenleri ve baarszlk nedenleri testleri
uygulanarak, devamszlklarna ve baarsz olmalarna yol aan nedenler belirlenebilir.
- 8. Snflara Akademik Benlik Kavram lei uygulanarak, Öğrencilerin
ilgi ve yetenekleri hakknda bilgi sahibi olunabilir. Buna göre hangi tr st eğitim kurumuna gitmesi gerektii hakknda ynlendirme yaplabilir.
3- Psikolojik Danışma almalar
Rehberliçin amalarnda saptanan davran deiikliklerinin gereklemesi için
rehberlikte danışma almalarna mutlaka yer ayrlmaldr.
Danışma; Öğrenci yada Öğrencilerle Danışman'n yz yze gelerek eitli
problemlere zm yolu aramak zere kurduklar psikolojik bir etkileim sürecidir. Öğrencilerin kendi kiiliklerini anlamalar ve kabul etmeleri, kendi problemlerine zm yolu bulabilmeleri, problemlerini zmede kendi kendilerine yeter duruma gelebilmeleri, eitli seeneklerden uygun birini seerek karar verebilmeleri vb. daha ok danışma sürecinden beklenen gelişmelerdir.
- Öğrencileri ve onlarn sorunlarn tanmak amacıyla uygulanan test, teknik
ve envanterler sonucunda karlalan vak'alar hakknda Öğrencilerle grlmesi,
- Sınıf öğretmenleri tarafından tespit edilen problemli Öğrencilerle
grlmesi,
- Gnll olarak danışmaya gelen Öğrencilerle grlmesi.
4- Bilgi Toplama, Okula ve Meslee Yneltme almalar
Öğrencilerin kendi ilgi ve yetenekleri dorultusunda bir ie, meslee ve bir st
Öğretim kurumuna yneltilmesi ve yerletirilmesi rehberliçin ok nemli hizmet alandr. Okulun zelliçine göre okuldaki eitli programlar, eitici almalar, kurslar, zorunlu ve semeli dersler, i ve meslekler hakknda toplanan bilgileri sürekli olarak Öğrencilere vermek gerekir. Bu amala okul içinde yrtlen eitli programlar hakkndaki bilgilerle eitli kaynaklardan salanan bilgilerin (resmi ve zel kurululardan gelen tantc yaz, genelge, bror vb.) belirli bir yerde toplanmas ve Öğrencilere duyurulmas salanmaldr.
Bilgi toplama, yneltme ve yerleştirme ile ilgili rehberlik hizmetlerinin baarl olabilmesi için diğer rehberlik alanlarndaki hizmetlerin yerine getirilmesi, özellikle Öğrencilerin ilgi ve yetenekleri asndan iyi tannmas gerekmektedir.
Bu hizmet ilköğretim 8. Sınıf Öğrencilerine yöneliktir. Bu hizmeti yerine getirebilmek için u yntemler uygulanabilir:
- Öğrencilerin ilgi ve yeteneklerini belirlemek için yaplan Akademik Benlik
Kavram leinin sonularn deerlendirilmesi ve Öğrencilere bildirilmesi.
- st Öğretim kurumlar snavlar hakknda Öğrencilere bilgi verilmesi,
- Meslekler, i, meslek seimleri ve st Öğretim kurumlar hakknda
Öğrencilere bilgi verilmesi,
- evrede i imkanlarn aratrlmas, bu i yerlerinde alanlarn geim
artlar ve i ortamlar hakknda Öğrencilerin bilgilendirilmesi,
- Orta Öğretim okullarının programlarının tantlmas amacıyla bulunulan yeri
artlarna göre okul müdürlüğüerinin ve ya bilgi sahibi uzmanlarn okula davet edilerek Öğrencilerin bilgilendirilmesi,
- Snavlara hazırlanmada dikkat edilecek hususlar hakknda aklamalar
yaplmas,
- lkretimden sonra gidilecek st Öğretim kurumlarna geziler
düzenlenerek okullarn tantlmas,
5- zleme ve Değerlendirme almalar
Rehberlikte izleme almalar, okul içinde ve okul dnda olmak zere iki
ynl bir alma olarak düzenlenmelidir. Rehberlik almalar her ynyle süreklilii gerektirir. zleme sonucunda okul içinde ve okul dnda yaplan yneltme ve yerleştirme almalarının etkilii ortaya kar.


Rehberlik hizmetleri bir takm almasdr. Öğrencinin geliimine hizmet edebilecek herkes ile ibirlii yapmak esastr. Bu almalarda; okul yneticilerine, öğretmenlere ve velilere den görev ve sorumluluklar da vardr. Bu takm içindeki herkes, ortak amacn, Öğrencinin gelişimi ve uyumu için ibirlii yapmak olduunu benimsemesi gereklidir. Unutulmamaldr ki, gerek duyulduunda okul dndaki kii ve kurumlardan da yardm alnabilir.

Sonu olarak; Etkili bir Öğretim ile etkili bir rehberlik program birbirini destekler. Her iki etkinlik de Öğrencinin geliimine yönelik olarak birbirini tamamlar. Yani, Öğrencinin Öğretim etkinliklerinden etkili bir biçimde yararlanabilmesi için rehberlik hizmetleri mutlaka gereklidir.

Mehmet GEN
Psikolojik Danışman