Rahşan ONAT
su olsam, ateş olsam
göklerdeki güneş olsam
konuşmasam taş olsam
yine de oynar mısın benimle…
Oyunun çocukların hayatında önemli bir yer kapladığı çok öncelerden biliniyordu. 18. Yüzyılın başında Rousseau (1762/1830) çocukları öğrenmek için ve onları anlamak için oyunun gözlenmesinin önemi hakkında yazmıştır. Emile’de (1762/1830) çocukların eğitimi ve öğretimi konusundaki fikirlerini belirtmiş ve onların küçük yetişkinler olmadığını gözlemlemiştir (1) Dolayısıyla oyunun çocukların yaşantısındaki önemi yadsınamaz. Çünkü çocukların dil gelişimleri bilişsel gelişimlerine bağlıdır. Çocukların dünyalarında neler olup bittiğiyle ilgili iletişimi oyun yoluyla kurarlar(2). Oyun terapisi, küçük çocuklarla terapi yapmanın başka bir adı bir anlamda. Çünkü küçük çocukların sözel ve kavrama yetenekleri henüz olanları algılayıp, farkındalık yaratacakları bir gelişime ulaşmamıştır. O yüzden çocuklarla yapılan terapi, büyüklerle yapılan ve genelde konuşmayla ilerleyen terapi şekillerinden farklıdır. Bu nedenle terapistin çocuğun yaşamı, tecrübesi ve bu tecrübeye anlam yüklediği dünyaya girmesi çok önemli. Bu dünya da çocuğun oyun dünyası (3).
Oyun Terapisi Nedir?
Oyun terapisi çocukların uyumlu ve mutlu olarak yaşamalarını hedefleyen gelişimsel bir terapi şeklidir. Oyun ve oyuncaklar kullanılarak çocuklar ile iletişim kurmaya, sorunları çözmelerine ve olumsuz davranışlarını değiştirmelerine yardımcı olunur. Oyun terapisi, çocukların oyunu ve oyuncakları kullanarak kendilerini ifade etme gereksinimlerine odaklanan özel bir süreçtir. Çocuklar, kendilerine güvenli bir ortam sunan eğitimli bir oyun terapisti ile istedikleri şekilde oynayabilmeleri için cesaretlendirilirler. Bu süreçte, çocuklara duygusal sorunlarını ifade edebilmeleri için değişik çeşitte birçok oyuncak sunulur. Çocukların kendilerini sanat, drama ve fantazi içeren oyunlar yoluyla ifade edebilmeleri için fırsat yaratılır (4)
Oyun Terapisi Hangi Durumlarda Kullanılır?
Kaygı bozuklukları; Çocukluk korkuları (yalnız kalma, karanlık, hayvan korkusu)
Depresyon,
Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu,
Uyku bozuklukları; Kâbuslar vb
Beslenme Problemleri,
Alt ıslatma, dışkı kaçırma,
Tırnak emme-parmak emme,
Kardeş kıskançlığı,
Öğrenme güçlüğü,
Davranış bozukluğu,
Kayıp, yas, travma,
Anne-baba ayrılığı; boşanma vb.,
Aile içi şiddete maruz kalmış çocuklar, oyun terapisinden fayda sağlayabilirler.(5)
Oyun Terapisi İçin Uygun Yaş Aralığı Nedir?
Oyun terapisi için en uygun yaş aralığı 3-12'dir.
Oyun terapisi nasıl yardımcı olabilir?
Yetişkinler bir sorunla karşılaştıklarında bunu bir süre anlamaya çalışır, ona farklı açılardan bakar, seçenekleri araştırır, bazen de güvendikleri birileri ile konuşurlar. işler yolunda gitmeyince, bu sorunu nasıl çözebileceklerini düşünürler. Oyun terapisinde de çocuklar hayal güçlerini kullanarak aynı şeyi yaparlar. Çocuklar oyunlarında, yaşamlarındaki hayal kırıklıklarını yeniden canlandırarak, farklı şekillerde baş etme yollarını öğrenirler. Bu da kendilerine güvenlerini artırarak, aileleriyle ve arkadaşlarıyla yaşadığı etkinliklerden daha çok keyif almasını sağlar. Oyun terapisinde çocuk çalışma nesnesi değil, o andaki dinamiklerin içinde keşfedilmesi gereken kişidir. Başka bir deyişle, analiz edilmesi gereken bir sorun değil, bütünüyle anlaşılması gereken bir insandır. Çocuklar, aslında tüm insanlar gibi duyulma, fark edilme ve değer verilme arzusu içindedirler. Bazı çocuklar sanki tüm günlerini şu mesajları iletmeye çalışarak geçirirler: "Beni duyan var mı? Beni gören var mı? Kimse benim hakkında endişeleniyor mu? Kalbim ağrıyor. Görüyor musun?"
Ve gün geçtikçe yaşamlarındaki yetişkinler bu duygusal mesajları fark etmezler ya da görmezlikten gelirler. Oyun terapisinde çocuklar fark edilir ve duyulurlar. Terapistle girdikleri iletişim sonucunda çocuklar iç kaynaklarını kullanarak kendilerini geliştirirler. Oyun odasındaki özgürlük çocukların kişiliklerini rahatça sergilemelerini sağlar (6).
Oyun terapisinde oyunun sembolik fonksiyonu oldukça önemlidir. Çünkü bu çocuklara iç dünyalarını anlatma şansı verir. Oyunlardaki sembolik yansımalar duygusal olarak önemli deneyimleri daha rahat ve güvenilir olarak ifade etmesini sağlayabilir. Oyuncakların kullanımı çocuklara korkularını, kaygılarını, fantezilerini, suçluluk duygularını insanlardan çok objelere transfer etmelerine izin verir. Oyun sürecinde çocuklar sergiledikleri duygu ve davranışlarında güven duymaktadırlar. Çünkü oyun, çocukların travmatik olay ve yaşantılarından uzak kalmalarına yardımcı olur. Bu yüzden çocuklar kendi davranış ve aktivitelerinden bunalmazlar. Çünkü oyun sürecinde aktiviteler eğlenceli olmaktadır. Oyun sırasında çocuk sembolikte olsa travmatik olayla ilgili bir deneyim ve korku yasadığında bu probleme çözüm arayışına girecektir. Böylece çocuğun problemlerle baş etme ve uyum sağlama becerisi gelişmiş olmaktadır. Çocukların oyun terapisi sırasında kabul edici, anlayışlı ve sıcak ilişkilerin olduğu bir ortamda bulunması kendilerini daha kolay ifade etmelerine olanak sağlar. Oyun terapisinin güvenli ortamında çocuk, olumlu ve olumsuz durumları bir arada yasayarak öğrenir. Aynı zamanda duygu ve bilişleri yaşantısal olarak gelişmiş olur. Oyun terapisindeki oyunun çok önemli fonksiyonlarından biri de gerçek hayatta yönlendirilip kontrol edilmeyen durumların oyun terapisindeki sembolik yansımalarla birlikte kontrollü olarak yaşanıyor olmasıdır. Bu sembolik yaşantı çocuğa baş etme (üstesinden gelme) becerilerini öğrenme ve geliştirme olanağı sağlamaktadır. (7)
KAYNAKÇA
1.http://www.oyunterapisi.com.tr/oyunTerasi.aspx
2. 2008 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:22, s.94-100
3.http://www.alternatifanne.com/index.php?option=com_content&view=article&id=3024:oyunla-terapi&catid=725:anne-baba-eitimi&Itemid=28
4.http://www.aktuelegitim.com/oyun-terapisi-nedir-cocugun-oyun-terapisinden-yararlanabilecegi-durumlar.html
5.http://www.doktorsitesi.com/yazi/oyun-terapisi-nedir-oyunla-terapi-yapilabilir-mi/8471
6. http://www.kucukinsan.com/article/oyun-ve-terapi-bir-arada-3906.html
7. 2008 Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi Sayı:22, s.94-100
Rahşan ONAT
|
